Giáo trình “Nhập môn Quản trị hệ thống Linux”

1. Chào các bạn,

Tôi là một giảng viên môn “Quản trị hệ thống Linux” tại một trường đại học Hà Nội. Tôi đang viết giáo trình nhập môn (tiếng Việt) cho các lớp Linux này nhưng vì lý do riêng mà hiện tại tôi không thể tiếp tục viết được. Tôi đã viết được phần quản trị hệ thống trên máy đơn và chưa viết phần quản trị mạng nên  nếu ai đó cũng đang quan tâm đến vấn đề này có thể tham khảo phần tôi đã viết, từ đó viết tiếp để lắp ghép thành 1 cuốn sách hoàn chỉnh thì sẽ có ích hơn rất nhiều.

Tôi rất vui nếu cuốn sách còn dang dở này có thể giúp ích cho bạn sinh viên hoặc giảng viên nào đó trong môn học Linux. Bạn có thể trích đăng lại (một phần hay toàn bộ) nội dung cuốn sách với chú thích về nơi download cuốn sách và thông báo tìm người viết tiếp này.
Có thể download giáo trình “Nhập môn Quản trị hệ thống Linux” (đang viết dở) này tại my homepage hoặc trên MediaFire (file zip).
Trần Huy Thắng (tranhuythang@gmail.com)

2. Nội dung của giáo trình:

Cuốn “Nhập môn Quản trị Hệ thống Linux” được viết với mục đích làm giáo trình cho một lớp Linux 3 hoặc 6 tín chỉ (45 hoặc 90 giờ) học thực hành trên phần mềm máy ảo VMware Workstation. Nội dung cuốn sách gồm 3 phần:

Phần 1 (phần phụ): Giới thiệu về luật bản quyền, phần mềm tự do/nguồn mở (FOSS), các hệ điều hành *nix. Phần này tuy không liên quan đến các thao tác kỹ thuật và các sách về quản trị hệ thống cũng không đề cập nhiều nhưng chúng tôi nghĩ rất nên đưa vào. Đặc biệt trong các trường đại học ở Việt Nam, (theo sự quan sát cá nhân) vấn đề “bản quyền”, “nguồn mở” chưa được dạy một cách đúng mực do đó chúng tôi cho rằng cơ hội tốt nhất để bổ sung phần thiếu sót này là lồng nó vào trong các lớp/giáo trình về Linux.

(Phần này chỉ nên nói trong buổi đầu tiên giới thiệu môn học.)

Phần 2 và 3 (phần chính): Các câu lệnh quản trị Linux trên máy đơn và trong môi trường mạng. Cuốn sách chỉ nói về các câu lệnh mà không đề cập đến các công cụ có giao diện đồ họa bởi: thứ nhất, người mới học (vốn đang dùng Windows) nên tập làm quen với việc gõ lệnh; thứ hai, cái vỏ giao diện đồ họa nhiều khi không khai thác hết được các lệnh mà nó gọi đến. Các câu lệnh trong sách được thực thi trên Redhat/Fedora nhưng hoàn toàn có thể chạy bình thường trên Debian, Ubuntu, OpenSuse (trừ phần cài đặt gói phần mềm.)

Tài liệu này được dạy trên VMware Workstation (nên cũng có một bài hướng dẫn nhỏ về mạng ảo của phần mềm này.)

(Chúng tôi cũng cho rằng phần Shell script để tự động hóa các thao tác quản trị là phần nâng cao chỉ dành cho những người đã quen với Linux nên không đề cập đến trong cuốn sách nhập môn này.)

3. Trang đầu tiên của cuốn sách:

Linux, UNIX thì có liên quan gì đến chuyện “bản quyền”, “nguồn mở” với “miễn phí” ?

Hàng ngày chúng ta nghe thấy phương tiện truyền thông nói nhiều về “Linux”, “bản quyền”, “nguồn mở”, “miễn phí” … thấy những thứ này rất mơ hồ, rối rắm. Chìa khóa để gỡ rối mớ bòng bong này là khái niệm “bản quyền”.

(Dưới đây là mấy dòng ngẫu hứng giúp bạn đọc đối chiếu nhanh hiểu biết của mình về vấn đề.)

Linux là một phần mềm tự do (free software) (“free” là “tự do” chứ không phải “miễn phí”) và do đó người dùng có thể sử dụng miễn phí nhưng để có được một bản phân phối Linux (Linux distro) có thể vẫn phải mất phí.

Phần mềm nguồn mở (open source softwares) theo cách hiểu thông thường chỉ là phần mềm có mã nguồn được công bố. Nhưng đây mới chỉ là phần nổi, phần chìm của tảng băng chính là những ràng buộc về mã nguồn này. Tổ chức OSI đã đưa ra định nghĩa về phần mềm nguồn mở với 10 tiêu chí chặt chẽ (mà cũng gần tương đương với phần mềm tự do). Khi bàn luận về phần mềm nguồn mở người ta có ý hướng đến những tiêu chí này hơn là cách hiểu giản đơn thường thấy.

Khái niệm phần mềm tự do hay nguồn mở (free/open source softwares) đều được xây dựng trên luật bản quyền. Có thể bạn đã từng nghe thấy có người nói “dùng Linux để tránh tình trạng sử dụng Windows không có bản quyền” nhưng xin thưa Linux hay Windows hay phần lớn các phần mềm (trừ public domain – sẽ nói sau) dù nguồn mở, nguồn đóng, miễn phí hay trả phí đều là phần mềm có bản quyền ! Tôi đã từng thấy có một cách hiểu sai như sau: “Linux và những thứ như phần mềm nguồn mở thì không có bản quyền do đó được dùng miễn phí còn Windows là phần mềm có bản quyền nên không được sao chép lậu cho nhau mà phải mua” (cách hiểu sai) !!!.

Linux không là UNIX. UNIX là một thương hiệu mà Linux hay BSD tuy tương thích với UNIX nhưng không thể được gọi là UNIX.

Bản quyền hay thương hiệu là 2 nhánh con của luật sở hữu trí tuệ, do đó để hiểu các khía cạnh pháp lý của Linux và UNIX chúng ta sẽ bắt đầu bằng khái niệm sở hữu trí tuệ rồi đến phần mềm tự do/nguồn mở và cuối cùng mới là đích *nix.

…

Tớ không biết người ngoài khoa có được vào không. Nếu không cho vào thì các bạn “tỏ thái độ một cách ôn hòa”.

Date: 2011/6/10
Subject: [mim-hus] Bài giảng của TS. Ngô Quang Hưng và TS. Phan Dương Hiệu

Kính gửi các thầy cô và các anh chị NCS, học viên cao học,

Nhận lời mời của Khoa Toán – Cơ – Tin học, TS. Ngô Quang Hưng (Assoc. Prof tại State University of New York at Buffalo, Hoa Kỳ) và TS. Phan Dương Hiệu (Maitre de Conference tại LAGA, Đại học Paris 8-13 và nghiên cứu viên tại Ecole normale supérieure) sẽ đến thăm và đọc bài giảng tại Khoa.

Thời gian: 14h ngày thứ Năm 23/6/2011.

Địa điểm: 405 nhà T3, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, 334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.

Nội dung:

Bài giảng của GS. Ngô Quang Hưng: “Thiết kế các thuật toán thử nhóm sửa lỗi và giải mã nhanh”

Tóm tắt: Thử nhóm là một nhánh nghiên cứu nằm ở phần giao của thuật toán, toán tổ hợp, xác suất, lý thuyết mã hóa, với nhiều ứng dụng rộng rãi như trong lý thuyết mật mã, lý thuyết dòng dữ liệu, bảo mật mạng, vân vân. Trong buổi này, chúng ta làm quen với lý thuyết thử nhóm và bốn yêu cầu chính yếu của nó: (1) tối thiểu hóa các phép thử, (2) xây dựng nhanh và cụ thể các phép thử, (3) giải mã nhanh, và (4) sửa lỗi. Tôi sẽ giới thiệu một số kết quả mới nhất của một bài báo sẽ được báo cáo ở hội nghị ICALP 2011, cùng với một vài bài toán mở có liên quan. Cụ thể là chúng ta sẽ làm quen với hai phép xây dựng thuật toán thử nhóm giải mã nhanh, một cách là xây dựng đệ qui, cách còn lại dùng các mã hồi phục danh sách.

Bài giảng của TS. Phan Dương Hiệu: “Toán học trong tấn công và xây dựng các hệ mật mã”

Tóm tắt: Trong buổi trao đổi này, chúng ta sẽ thảo luận về quá trình hình thành những khái niệm mật mã mới, sự tương hỗ giữa việc phá mã và lập mã và cùng với đó là việc áp dụng những công cụ toán học vào mật mã. Một số ví dụ có thể được thảo luận là việc sử dụng lý thuyết số sơ cấp giúp hiện thực hóa ý tưởng về mật mã công khai, lý thuyết đường cong elliptic trong phá mã và trong xây mã, lý thuyết mã sửa sai, lý thuyết lưới Euclid trong việc xây dựng các hệ mật mã có thể an toàn trước các tấn công trên máy tính lượng tử,…

Bên cạnh đó, chúng ta cũng sẽ thảo luận về tác đông ngược lại của việc nghiên cứu mật mã tới một số vấn đề của toán học. Sự quan trọng trong việc nghiên cứu độ an toàn của các hệ mật mã thu hút một bộ phận không nhỏ các nhà toán học nghiên cứu và đưa đến những bước tiến thú vị cho một số bài toán rất cổ điển (thử tính nguyên tố, phân tích một số ra thừa số nguyên tố) hay nghiên cứu những bài toán không được quan tâm nhiều trước đây nhưng lại trở nên quan trọng trong sự phát triển của mật mã (ví dụ bài toán đếm số phần tử của nhóm trên đường cong elliptic).

Xin trân trọng kính mời các thầy cô và các anh chị NCS, học viên cao học quan tâm tới dự.

Hội thảo Góp ý Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ 11, Do Hội Khoa học Kinh tế và Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế – Xã hội Quốc gia thuộc Bộ Khoa học – Đầu tư tổ chức. Với sự tham dự của nhiều trí thức, đảng viên cao cấp, đại diện Văn phòng Trung ương Đảng, Hội đồng Lý luận Trung ương.

Xem và nghe các bài phát biểu:

1. Xem transcription.
2. Nghe. (Nghe thích hơn đọc nhiều!)

Một câu hỏi thú vị từ cstheory:

A shuffle of two strings is formed by interspersing the characters into a new string, keeping the characters of each string in order. For example, MISSISSIPPI is a shuffle of MISIPP and SSISI. Let me call a string square if it is a shuffle of two identical strings. For example, ABCABDCD is square, because it is a shuffle of ABCD and ABCD, but the string ABCDDCBA is not square.

Is there a fast algorithm to determine whether a string is square, or is it NP-hard? The obvious dynamic programming approach doesn’t seem to work.

Even the following special cases appear hard: (1) strings in which each character appears at most four times, and (2) strings with only two distinct characters.

Có lẽ, nói một cách bào chữa, trong thâm tâm tớ vẫn nghĩ bạn là thằng Dương học thi với tớ trên nóc nhà 18 năm trước. Thằng Dương lập trình C như máy — Borland C trên DOS. Tớ gõ bàn phím còn không kịp bạn, nói gì đến tư duy bằng C như bạn.

Mới đó mà …

Chúc Dương yên nghỉ!

We have started a new summer intern program at ADSC in Singapore. We will start small this year, with perhaps 10 interns. You can read about the program at http://adsc.illinois.edu.

The web site does not mention that we are particularly interested in interns from Vietnam — but we are, and I would like to ask your assistance in bringing the program to the attention of your contacts in Vietnam. The program is intended as a feeder for A*STAR’s PhD fellowship programs, which bring students to Illinois (AUIP program) and to NUS and NTU in Singapore (SINGA program). The AUIP program is rather like the reverse of VEF, as it requires the students to acquire Singaporean citizenship and then work in Singapore for three years after they get their PhD.