Em là giảng viên một trường ĐH ở HN. Em dạy môn “Tin học đại cương” cho tất cả sinh viên KHÔNG thuộc khoa CNTT của trường. Môn có thời lượng 2 hoặc 3 tín chỉ; nội dung gồm:

- những khái niệm sơ đẳng nhất về máy tính và Internet

- thực hành sử dụng một số phần mềm máy tính và Internet (phần mềm ở đây được chọn là: OS, Word processing, Spreadsheet, Browser)

Nếu anh thấy ngạc nhiên hoặc buồn cười vì nội dung này mà cũng được dạy ở trình độ đại học thì xin hãy khoan bởi ở VN rất nhiều sinh viên chưa có điều kiện tiếp xúc với máy tính, Internet thế nên môn học này có khi lại là cần thiết và theo quán tính từ xưa gần như trường ĐH nào (ở VN) cũng có môn này ở năm thứ nhất.

1. Vấn đề của em là em đang định dạy Linux (chỉ sử dụng GUI thôi) và Open Office thay vì Windows và MS Office với lý do:

- chương trình SGK Tin học lớp 10, 11, 12 (sau nhiều lần cải cách) đã có những nội dung trên rồi nhưng là với Windows và MS Office. Giờ chuyển sang Linux và OpenOffice cho nó mới mẻ.

- dạy sử dụng Linux và Free/Open Source Softwares cũng một phần thuyết phục sinh viên chuyển sang dùng chúng để tránh việc sử dụng phần mềm bất vi phạm bản quyền đang được coi như là điều hiển nhiên ở VN hiện nay. (nghe to tát quá không).

Tuy nhiên em lại thấy có những phản lý do sau:

- Liệu dạy Linux và FOSS xong sinh viên có dùng không hay là lại quay về Windows vì ở khắp nơi từ quán nét (một nơi cho sinh viên nghèo tiếp xúc máy tính) đến phòng hành chính của các cơ quan nhà nước cũng toàn dùng Windows (thường là xài [chùa] ). Sao không dạy sinh viên những điều mà họ dùng đến mà lại dạy những thứ viển vông đâu đâu ?

- Bản thân các giảng viên khoa CNTT, thậm chí chính những người dạy môn “Linux OS” (ở VN) cũng có dùng Linux đâu mà giờ lại bảo sinh viên dùng. Giáo điều !

- Mặc dù đã được chính thức đưa vào chương trình nhưng “Tin học” 10, 11, 12 không được lấy làm môn thi tốt nghiệp cấp III hay thi vào đại học nên ở bậc phổ thông học rất không nghiêm túc. Chưa kể là ở nông thôn việc có máy tính (chứ chưa nói đến Internet) là không được đảm bảo. Tóm lại em đoán là gọi là có chứ chất lượng không ra gì, do đó cần dạy lại ở bậc đại học. Mà cho những người mới làm quen với máy tính và Internet thì dùng windows cho nó dễ và thân quen chứ dạy Linux thì khó hơn – không sư phạm.

- Theo em quan sát thì chưa có lớp nào ở VN làm việc này cả. Thậm chí cả các course “Introduction to Computers” của nước ngoài mà em google ra thì cũng chỉ dạy Windows thôi, không dạy Linux.

Vì thế em rất muốn tham khảo ý kiến của các anh chị.

Nhân đây cũng cho em hỏi là tình hình sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền ở nước Mỹ và ở các trường đại học của Mỹ là như thế nào. (Nếu anh nói rằng: “Ôi dào, hầu hết các giáo sư đạo mạo ở đây cũng xài [crack]ed Windows thôi” thì coi như băn khoăn của em được giải quyết xong)

2. Liệu có nên thay nội dung Spreadsheet (MS Excel) bằng Lập trình C đơn giản không.

3. Môn học có nội dung trên thường được các trường đại học ở VN lấy tên là “Tin học đại cương”/ “Nhập môn tin học”. Tuy nhiên em cho rằng dùng từ “Tin học” không hay lắm bởi em thấy thế giới không dùng từ “Tin học” (INFORMATICS) thay vào đó dùng từ Information Technology hoặc Computer Science. Do đó em định đổi tên thành “Nhập môn máy tính” hoặc “Nhập môn Công nghệ thông tin”, không biết nên chọn cái nào.

4. Sau khi suy nghĩ về nội dung dạy em lại lật lại vấn đề: Liệu môn này có nên dạy ở bậc đại học như hầu hết các trường đại học ở VN đang làm không ?.

- Không nên dạy vì:

+ Chương trình này đã được dạy ở cấp III. Cụ thể là SGK cho cả nước của Bộ Giáo dục đã có:
* Tin học 10: Một số khái niệm về về máy tính, mạng; MS Word; Tìm kiếm trên Internet.
* Tin học 11: Pascal (có dùng đến procedure)
* Tin học 12: MS Access

+ Ngày càng có nhiều sinh viên được tiếp xúc với máy tính và Internet. Sinh viên có thể tự học được.

+ Bậc đại học của thế giới không có môn này thế nên cũng nên cố bắt kịp mà bỏ đi.

- Vẫn nên dạy bởi:

+ Môn Tin học 10, 11, 12 không được học nghiêm túc ở bậc phổ thông. Hơn nữa nhiều học sinh ở nông thông không có điều kiện tiếp xúc với máy tính, Internet.

+ Đây là cái nồi cơm của giảng viên. Ví dụ ở trường em đang dạy, sinh viên bất kể ngành nào đều phải học môn “Tin học đại cương” ở năm thứ nhất thế nên giáo viên khoa CNTT tha hồ dạy và nhờ đó có thêm thu nhập.

+ Dậy trình độ cao hơn

Mong nhận được góp ý từ các anh chị để em làm được việc có ích hơn cho sinh viên của mình.

(Em rất muốn được nhiều người bàn thêm về vấn đề này nên nếu anh thấy hay thì có thể đưa câu hỏi này thành một entry được không. Lúc đó anh sửa lại trình bày nhé.)

5. Ở trên là môn “Tin học đại cương” cho non-EE/CS/IT students. Ở khoa CNTT của em cũng có luôn cả môn “Tin học đại cương” cho sinh viên của khoa CNTT, thời lượng 3 credits; nội dung: PASCAL. Mặc dù em không được dạy môn này nhưng cũng lạm bàn về môn này luôn.

5.1) Course đầu tiên của ngành CNTT/KHMT có nên là lập trình luôn ? Em nghĩ là nên nhưng 1-2 buổi đầu vẫn phải có phần các khái niệm sơ đẳng về máy tính và Internet trước sau đó mới sang lập trình.

5.2) Nếu lập trình thì không nên chọn Pascal mà chọn C hơn bởi:

- Pascal cổ lỗ rồi; ngôn ngữ dài dòng (suốt ngày begin với end, …); C gọn hơn

- Học về C thì sẽ nhanh quen hơn với Java, C#, PHP, … sau này vì chúng cũng có phần nào rất giống nhau.

Sau đây là vài nhận xét nhanh của tôi.

1. Việc khuyến khích sinh viên không dùng phần mềm lậu là điều rất nên làm. Gần đây lùm xùm mấy vụ một số GS “luộc” tài liệu sách vở của người khác để làm sách của mình. Bà con bức xúc nhiều. Nhưng không biết “bà con” có bao giờ nghĩ rằng việc dùng phần mềm lậu, nghe nhạc lậu, xem phim lậu, cũng là các biến thể của cùng một sự vi phạm hay không; bất kể mức độ lớn nhỏ thì chúng đều là vi phạm bản quyền.

Miễn là chính bạn (HT) dùng Linux thì vụ “há miệng mắc quai” sẽ không còn là gút mắc nữa. Các giảng viên, GS khác vẫn dùng PM lậu thì mình vận động kiểu khác.

Có lẽ gút mắc lớn nhất, như bạn HT đã chỉ ra, là dạy Linux/OpenOffice/FOSS có phải là công dã tràng hay không khi mà có lẽ đa số SV sẽ phải dùng các PM trên Windows ở công sở và các nơi khác. Tôi nghĩ có hai vấn đề mà một lớp “Tin Học Đại Cương” nên truyền tải:

- a – Máy tính là một công cụ rất quan trọng để giải quyết các vấn đề trong vui chơi, học tập và công việc của một công dân hiện đại: từ những thứ đơn giản như email, duyệt Web, lọc thông tin, soạn thảo văn bản, đến xử lý dữ liệu đơn giản dùng spreadsheets, và xử lý dữ liệu phức tạp mà ta phải tự lập trình lấy (dùng C, Excel, Matlab, R, SPSS, SAS, etc.). Đây chính là cái khung chương trình như bạn HT đã phác thảo trong bài trên.

Trong cái khung chương trình này thì hầu hết các việc, ngoại trừ chơi Games (!!!), Linux/OSS đều hữu dụng chẳng kém Windows. Thậm chí, để làm việc thì Linux còn có lợi điểm hơn Windows là rẻ tiền và ít bị worm/virus hơn.

- b – Các ảnh hưởng, hệ lụy và vấn đề xã hội liên quan đến CNTT, trong đó bao gồm vấn đề bản quyền. Đã là sinh viên CNTT/KHMT mà dùng phần mềm lậu thì không khác gì tự bắn vào chân mình. Cũng nên nhấn mạnh là ngành máy tính có ảnh hưởng xa hơn hẳn những thứ dạy ở lớp đại cương này. “Computational thinking” len lỏi vào các khoa học khác, tạo nền tảng mới, kỹ thuật mới, phương hướng tư duy mới, v.v.

Ở trường tôi thì các sinh viên và GS không dùng PM lậu mấy vì mua PM của MS & Apple (Win7/XP, Office for Win/MAC, Matlab, Mathematica, etc.) rất rẻ, từ 5 đến 10 USD một bộ, do trường có hợp đồng lấy educational lisences từ các cty nọ. Còn khi cần dùng các PM không miễn phí thì các GS dùng tiền grants của mình để mua.

2. Không nên khuyến khích dùng C để thay thế Excel. Cuộc sống có hạn, không cần “reinvent the wheel” rất phí thời gian. Với các tác vụ thống kê đơn giản thì dùng Google Spreadsheet là đủ. Phức tạp hơn một chút có thể dùng Excel hoặc OpenOffice spreadsheet. Hơn nữa thì dùng PM miễn phí R chẳng hạn. Cuối cùng, khi phải hiện thực hóa các mô hình rất hiện đại thì mới phải tự code lấy bằng C/Java/etc. Nhưng lớp tin học đại cương chắc chỉ cần giới thiệu Google/OpenOffice Spreadsheet.

3. Có lẽ “nhập môn CNTT” thích hợp hơn, vì khung chương trình như bạn trình bày là về phần công nghệ của máy tính.

4. Tôi nghĩ môn “nhập môn CNTT” rất nên dạy, vì, cũng như giải tích, CNTT là thành phần không thể thiếu của bộ xương kiến thức cho hầu hết các ngành KH và CN khác. Cho dù đã dạy ở bậc phổ thông, vẫn cần dạy lại ở tầm tốt hơn và để các SV thiếu may mắn ở bậc phổ thông có dịp bắt kịp bạn bè.

5. Tôi đã viết về đề tài này trong loạt bài khác.

Đại khái, mô hình “tách biệt nghiên cứu khoa học cơ bản và phát triển ứng dụng công nghệ” là do Vannevar Bush, cố vấn khoa học của tổng thống Franklin Roosevelt, đề nghị trong báo cáo năm 1945:

Under Bush’s plan, universities researched basic science and then industry developed these findings to the point where they could get to market. The idea of R&D as two distinct activities was born. Firms soon organised themselves along similar lines, keeping white-coated scientists safely apart from scruffy engineers.

Mô hình này đã cực kỳ thành công trong vòng 50, 60 năm qua

This approach was a stunning success. AT&T’s Bell Labs (pictured above) earned six Nobel prizes for inventions such as the laser and the transistor. IBM picked up three, two from its Zurich Research Laboratory alone. And Xerox’s Palo Alto Research Centre (PARC) devised the personal computer’s distinctive elements, including the mouse, the graphical user interface and the Ethernet protocol for computer networking (although it was criticised for failing to commercialise such leaps forward).

Thời gian gần đây, cấu trúc tài trợ của NSF, DARPA cho nghiên cứu khoa học cơ bản đã bị “lên án” mạnh mẽ bởi các nhà khoc học trong giới academics là không có tầm nhìn xa. Các công ty, dưới sức ép của kinh tế thị trường càng lúc càng rời xa nghiên cứu cơ bản mà tập trung vào nghiên cứu ứng dụng, hoặc ít nhất luôn luôn dùng thị trường làm thước đo tối hậu cho các phát kiến mới.

Now the big corporate laboratories are either gone or a shadow of what they were. Companies tinker with today’s products rather than pay researchers to think big thoughts. More often than not, firms hungry for innovation look to mergers and acquisitions with their peers, partnerships with universities and takeovers of venture-capital-backed start-ups. The traditional separation of research and development enshrined by Bush in 1945 is rapidly disappearing, especially in the information-technology industry.

Chuyện này không nhất thiết là tồi tệ nếu một số câu hỏi lớn của khoa học tính toán đã được trả lời tương đối thỏa đáng và rất cần nghiên cứu ứng dụng để thương mại hóa. Bài báo của Economist đưa ra lập luận này:

One reason for the shift towards more commercially minded research in technology companies is that the nature of IT has changed so much. In Bush’s time the science that went into computing was itself closer to basic research. By contrast, many of the big scientific questions in computing have been answered—at least well enough for companies to find that innovation emerges from new ways of arranging today’s technologies rather than inventing new ones. Dell’s innovation was a business model that used extreme supply-chain efficiency to create bespoke computers. Likewise, Apple’s iPod is a new interface atop standard industry parts.

Trong thời khoảng ngắn hạn (5-10 năm đổ lại) thì lập luận này có chỗ đứng, nhưng nó chắc chắn sẽ đổ khi các ứng dụng của nghiên cứu cơ bản từ hồi thập niên 60 trở nên bão hòa. Vì dụ, cấu hình hiện tại của Internet có quá nhiều khiếm khuyết, cần nghiên cứu cơ bản để thiết kế lại. Tôi cũng hoàn toàn không đồng ý là “many of the big scientific questions in computing have been answered”, mặc dù tôi đồng ý [trong vài năm tới] với câu thứ hai thòng theo “at least well enough for companies to find that innovation emerges from new ways of arranging today’s technologies rather than inventing new ones”.

Tôi thật sự tiếc về sự ra đi của Bell Labs nguyên thủy. Cơ man nào là nghiên cứu cơ bản thay đổi toàn bộ thế giới đã hình thành từ đó. Đến hiện nay tôi vẫn thường xuyên đọc các bài báo từ “đời tám hoánh” của Bell Labs nguyên thủy.

Outsourcing will create winners and losers, and the pain of dislocation will be real for workers and their families. Taken together, however, these conclusions suggest that offshore outsourcing is likely to be beneficial for the United States as a whole.

Vâng, nó cũng sẽ có lợi cho Trung, Ấn, và cả Việt Nam.

The CIA and other U.S. intelligence agencies have created a new computer system that uses software from a popular Internet encyclopedia site to gather input on sensitive topics from analysts across the spy community, part of an effort to fix problems that plagued prewar estimates on Iraq.

The new system, called “Intellipedia” because it is built on open-source software from the Wikipedia Web site, was launched earlier this year. It is already being used to assemble intelligence reports on Nigeria and other subjects, according to U.S. intelligence officials who discussed the initiative in detail for the first time Tuesday.

(Qua Marginal Evolution)

“If you study the main international practices in this regard you will find that China is basically in compliance with the international norm,” he said. “The main purposes and methods of implementing our laws are basically the same.”

Câu này có đến 3, 4 lỗi logic.

Lỗi thứ 1 tôi gọi là lỗi “sao không bắt thằng kia luôn“. Cái lỗi logic này rất nhiều nhà làm chính trị phạm phải (đặc biệt là các chính trị gia của Mỹ). Khi mình bị phê phán về điều gì đó, mình lại nói “đấy, anh xem, ai cũng làm thế, sao anh lại phê phán tôi?” Lý luận như vậy giống như đi quá tốc độ bị cảnh sát thổi, xong rồi cãi “những thằng kia cũng đi quá tốc độ, sao không thổi?”

Lỗi thứ 2 là lỗi “mập mờ đánh lận con đen“. Khi nói “international norm”, ông Liu nói đến mục tiêu và phương thức – nhưng ông quên rằng cái người ta càm ràm là cách interpret luật và mục tiêu của luật ở chỗ ông, cộng với cơ chế checks & balances.

Chắc không cần ghi lại lỗi thứ 3 và thứ 4 nữa .

Although it’s still considered a work in progress, Google’s online spreadsheet will offer consumers and businesses a free alternative to Microsoft’s Excel application — a product typically sold as part of the Office software suite that has been a steady moneymaker for years.

To avoid swamping the company’s computers, Google’s spreadsheet initially will be distributed to a limited audience. Google also wants more time to smooth out any possible kinks and develop more features, said Jonathan Rochelle, the product manager of the new application.

Đoàn thanh tra liên ngành đã lập biên bản vi phạm và thu giữ 10 CPU máy tính có cài đặt nhiều phần mềm bất hợp pháp như Microsoft Windows XP, Microsoft Office, Từ điển Lạc Việt, Vietkey 2000, Symantec Antivirus Corporate Edition…

Đáng lẽ, khi tìm ra một công ty không dùng phần mềm lậu thì mới gọi là … phát hiện chứ nhỉ, khi mà BSA ước lược tỉ lệ phần mềm lậu ở VN là 90-95%

Vietnam had the highest software piracy rate at 90 percent — in the league with Zimbabwe, it said. Indonesia came next with 87 percent, China 86 percent and Pakistan also at 86 percent.