Ngô Quang Hưng | 29 tháng 08, 2007 | 
Bản để in
Bài này trong số mới nhất của tờ Notices hứa hẹn một cuộc tranh luận nho nhỏ hấp dẫn. Văn phong của Koblitz gợi nhớ Taleb: có một số luận điểm tốt, nhưng phóng đại và một chiều, chưa kể có cả động cơ kinh tế. Xem thêm bình luận của Luca Trevisan và Michael Mitzenmacher .
Cập nhật (1 tháng 9): xem thêm bình loạn ở Complexity Blog.
Ngô Quang Hưng | 15 tháng 05, 2007 | Bản để in
Trích bài viết của bác Phạm Duy Hiển trên Tia Sáng
Theo thống kê của ISI, Thomson Scientific, trong mười năm qua số bài báo quốc tế (article) dùng nguồn nội lực, có địa chỉ thuần tuý Việt Nam, vẫn dẫm chân tại chỗ quanh con số 80 bài/năm, chủ yếu là về Toán và Vật lý lý thuyết. Chưa đầy một nửa số bài báo quá ít ỏi đó lại phân bố trên nhiều ngành KHCN, xã hội nhân văn, đủ thấy chất lượng quá yếu kém của các hướng nghiên cứu phục vụ trực tiếp quốc kế dân sinh như thế nào (thông tin chi tiết xin xem một số bài gần đây được lưu trữ trên website của Tia Sáng, Hoạt động Khoa học và VietnamNet).
Thậm chí, năm 2006 các nhà khoa học chúng ta chỉ gửi đi có 72 bài dùng nguồn nội lực. Sao không đau lòng khi đem con số này so với 332 bài của chỉ riêng một trường Đại học Chulalongkorn làm ngay trên đất Thái Lan. Thế mà người Thái chưa dám nghĩ rằng giới tinh hoa của họ có thể nói chuyện ngang ngửa với đồng nghiệp trên thế giới. Vậy câu hỏi đặt ra: chúng ta, hay người Thái, đi nhầm đường?
Từ hơn ba năm nay, khi những bằng chứng cụ thể này về tình trạng đội ngũ của chúng ta được đưa lên báo chí và các cuộc hội thảo, những người có trách nhiệm vẫn không động tĩnh gì. Những tiếng nói phản hồi đây đó thậm chí còn cho thấy ngược lại: “ta có cách của ta!”. Trong một cuộc hội thảo hoành tráng của giới khoa học gần đây, trước những thông tin đau lòng trên, một vị nhạc trưởng của chúng ta chẳng những không hề bị sốc, mà còn phấn khích mới lạ: “…Tôi tiếp xúc với nhiều chuyên gia nước ngoài thấy họ cũng thường thôi!…, trình độ khoa học của chúng ta không kém họ đâu, ta chỉ kém tiếng Anh thôi!… Chúng ta sẽ tổ chức một nhóm phiên dịch các bài báo khoa học đăng trong nước ra tiếng Anh gửi sang, họ sẽ đăng tất mà!“.
“Chuyên gia nước ngoài” là cái thứ thượng vàng hạ cám. Tôi cũng tiếp xúc nhiều với chuyên gia nước ngoài. Thấy họ giỏi khủng khiếp!
Ngô Quang Hưng | 01 tháng 05, 2007 | Bản để in
Trích một bức thư đăng ở mạng giáo dục ngày 13/4 vừa qua với tựa đề “Có một sự thật phũ phàng tại trường Đại học Bách Khoa tp HCM” (đoạn trích sau là một bức thư do Tiến Sĩ Nguyễn Thiện Tống gửi cựu sinh viên khoa Kỹ Thuật Hàng Không):
Ngày 12 tháng 4 năm 2007
Thân gửi các Cựu Sinh viên Kỹ thuật Hàng không,
Theo công văn số 105/QĐ-ĐHBK-TCHC ngày 11 tháng 4 năm 2007, Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa quyết định:
Điều 1. Nay để Ông Nguyễn Thiện Tống, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, thôi giữ chức vụ Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật Hàng không – Khoa Kỹ thuật Giao thông để tập trung công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Điều 2. Ông Nguyễn Thiện Tống có trách nhiệm bàn giao công việc cho người được giao phụ trách Bô môn Kỹ thuật Hàng không.
Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký.
Đây là kết quả của một qui trình kéo dài hơn 3 tháng qua, từ các cuộc họp đầu tháng 1 năm 2007 đến nay, đặc biệt là cuộc họp Khoa Kỹ thuật Giao thông với Hiệu trưởng ngày 30 tháng 01 năm 2007 mà trong cuộc họp đó ThS Nguyễn Vương Chí (Bí thư Chi bộ khoa) đã trích đọc Nghị quyết ngày 18 tháng 01 năm 2007 của Chi bộ khoa Kỹ thuật Giao thông: “Bộ môn Kỹ thuật Hàng không từ 2000 đến nay không phát triển mà tệ hơn cũ. Ban Chủ nhiệm Khoa phải có sự thay đổi nhân sự Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật Hàng không để Bộ môn phát triển hơn”
Đến tháng 7 năm 2007 Ban Giám hiệu hiện tại sẽ hết nhiệm kỳ và Ban Giám hiệu mới sẽ có quyết định mới về nhân sự tất cả các khoa, các bộ môn. Mặt khác đến tháng 9 năm 2007 này tôi đến tuổi 60 nên cũng thôi không giữ chức vụ gì nữa, cho nên đương nhiên tôi sẽ không làm Chủ nhiệm Bộ môn nữa, và Ban Giám hiệu mới có thể cử người thay tôi bất cứ lúc nào từ tháng 7 năm 2007.
Việc làm Chủ nhiệm Bộ môn thêm vài tháng hay thôi trước vài tháng đối với tôi chẳng có gì khác biệt lắm, nhưng việc Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa ra quyết định như trên là bất bình thường đối với một người đương nhiên sẽ thôi không giữ chức vụ gì nữa và việc Chi bộ khoa Kỹ thuật Giao thông ra nghị quyết như trên là phủ nhận sự phát triển của Bộ môn Kỹ thuật Hàng không trong thời gian qua.
Tôi thật ngao ngán cho việc xử sự như thế đối với một người đã giảng dạy tận tình 33 năm qua ở Trường và nhất là đã đóng góp rất nhiều cho việc xây dựng và phát triển Bộ môn Kỹ thuật Hàng không.
Tôi không biết sự thật xung quanh vụ này là như thế nào. Tôi quan tâm đến nó vì vài lẽ:
Ngô Quang Hưng | 13 tháng 12, 2006 | Bản để in
Chính quyền Bush cực kỳ tai tiếng với rất nhiều quyết định và hành phi phản khoa học và thậm chí chống lại khoa học. Xem thêm một bài cũ ở blog KHTM. Mới đây, có chuyện này
Some 10,000 US researchers have signed a statement protesting about political interference in the scientific process. The statement, which includes the backing of 52 Nobel Laureates, demands a restoration of scientific integrity in government policy.
Tôi cũng đã xem phim của Al Gore vài tuần trước. Phim làm rất tốt. Xem thêm bình luận ở Real Climate có rất nhiều thông tin.
Ông Bush không phải lúc nào cũng có các quyết định thiếu thân thiện với khoa học. Vụ American Competitiveness Initiative là một ví dụ. Rất tiếc là bọn nghị sĩ đảng dân chủ sẽ trì hoãn vụ này lại — theo tin mới ở CRA blog.
Thế ta có thể nói gì về khoa học và chính trị?
Nếu các nhà chính trị mà có tư duy khoa học thì họ đã đem các chủ nghĩa và chính sách của họ thử trên chuột trước!
(Câu trên không phải tôi nghĩ ra, nhưng là do ai nói thì quên rồi. Tôi rất tâm đắc câu này. Và, nó không liên quan mấy đến đoạn trên.)
Ngô Quang Hưng | 17 tháng 10, 2006 | Bản để in
Sau bài ở New Yorker, Yau đòi kiện, đến New York Times cũng vừa có vài lời về Yau.
Finally, after more delays and excuses, Dr. Yau found himself being driven on a fresh dirt road through farm fields to his hometown, where the citizens slaughtered a cow to celebrate his homecoming. Only long after he left did Dr. Yau learn that the road had been built for his visit.
Cái đó chưa hay, cái này mới hay:
In a twist, a flaw has been discovered in the Cao-Zhu paper. One of the arguments that the authors used to fill in Dr. Perelman’s proof is identical to one posted on the Internet in June 2003 by Bruce Kleiner, of Yale, and John Lott, of the University of Michigan, who had been trying to explicate Dr. Perelman’s work.
In an erratum to run in The Asian Journal of Mathematics, Dr. Cao and Dr. Zhu acknowledge the mistake, saying they had forgotten that they studied and incorporated that material into their notes three years ago.
Ngô Quang Hưng | 02 tháng 10, 2006 | Bản để in
Bài An Invisible Minority: Asian Americans in Mathematics ở tờ Notices of the AMS có nhiều thống kê thú vị. Tác giả chỉ mượn Toán để nói về một hiện tượng chung trong xã hội Mỹ. Tôi không thấy logic của tác giả chặt chẽ cho lắm, nhưng đọc cũng được. Sau vụ Perelman, hình ảnh các nhà toán học Á Châu có lẽ cũng bị ảnh hưởng.
Ngô Quang Hưng | 20 tháng 09, 2006 | Bản để in
Sau bài báo ở New Yorker, Sing-Tung Yau đang đòi kiện.
Ngô Quang Hưng | 29 tháng 07, 2006 | Bản để in
Trích bài báo của New York Times, ông Liu Zhengrong lý luận như sau về việc Trung Quốc lọc các thông tin “nhạy cảm” không cho dân chúng đọc:
“If you study the main international practices in this regard you will find that China is basically in compliance with the international norm,” he said. “The main purposes and methods of implementing our laws are basically the same.”
Câu này có đến 3, 4 lỗi logic.
Lỗi thứ 1 tôi gọi là lỗi “sao không bắt thằng kia luôn“. Cái lỗi logic này rất nhiều nhà làm chính trị phạm phải (đặc biệt là các chính trị gia của Mỹ). Khi mình bị phê phán về điều gì đó, mình lại nói “đấy, anh xem, ai cũng làm thế, sao anh lại phê phán tôi?” Lý luận như vậy giống như đi quá tốc độ bị cảnh sát thổi, xong rồi cãi “những thằng kia cũng đi quá tốc độ, sao không thổi?”
Lỗi thứ 2 là lỗi “mập mờ đánh lận con đen“. Khi nói “international norm”, ông Liu nói đến mục tiêu và phương thức - nhưng ông quên rằng cái người ta càm ràm là cách interpret luật và mục tiêu của luật ở chỗ ông, cộng với cơ chế checks & balances.
Chắc không cần ghi lại lỗi thứ 3 và thứ 4 nữa :-).
Ngô Quang Hưng | 14 tháng 05, 2006 | Bản để in
Lại thêm một vụ làm giả dữ liệu và ăn cắp ý tưởng, lần này là từ Trung Quốc. (Tôi đã viết về vài vụ trước và dự đoán chính xác rằng sớm muộn gì cũng có dân máy tính dính vào vụ làm giả dữ liệu.) Theo NY Times:
SHANGHAI, May 13 — China said Friday that a prominent university scientist who had developed one of the nation’s first homegrown computer chips had fabricated his research and stolen the technology from a foreign company, according to the official Xinhua News Agency.
…
The case is a huge embarrassment for China and for Shanghai, which in 2003 had touted the first of Professor Chen’s three digital signal processor chips as a major scientific breakthrough, a milestone for the nation.
Ngô Quang Hưng | 26 tháng 03, 2006 | Bản để in
Một báo cáo của Microsoft research về khoa học và KHMT năm 2020. Các recommendations (chương cuối) bao gồm
Ngô Quang Hưng | 12 tháng 02, 2006 | Bản để in
Trích một tin tuần trước của pocket-lint:
Google has flexed its muscles and dropped BMW Germany from its search engine following the German car manufacturer’s attempts to artificially boost its popularity ranking.
…
Moreover, bmw.com.de’s PageRank, the algorithms that assign every page on the web a sort of popularity ranking, has been reset to zero.
Hay thật. Google dùng thuật toán PageRank cùng với một số heuristics khác để xếp hạng các trang web. “Khách hàng” (trong trường hợp này là bmw.de) tìm ra cách “lừa” thuật toán này để được rank cao hơn (kể cả khi keyword không liên quan gì đến BMW). Google “trừng trị” khách hàng thay vì thiết kế thuật toán hoàn hảo hơn.
Vấn đề có hai mặt: (1) bmw.de không phải là khách hàng của Google, Google thực ra chẳng có bất kỳ một nghĩa vụ nào đối với cả người dùng chúng ta lẫn bọn “khách hàng” kiểu bmw.de (2) các search engines hiện nay vẫn còn chủ yếu là text-based (thay vì context-based, semantics-based).
Trong thời buổi mà thông tin là tiền, là vận mệnh, là rất nhiều thứ quan trọng, thật khó chịu khi có một tổ chức giữ cửa ngõ thông tin toàn cầu mà lại (hầu như) hoàn toàn không có bất kỳ nghĩa vụ nào. Ví dụ, đoạn sau đây trích ra từ Google Terms and Service:
Google disclaims any and all responsibility or liability for the accuracy, content, completeness, legality, reliability, or operability or availability of information or material displayed in the GOOGLE SERVICES results. Google disclaims any responsibility for the deletion, failure to store, misdelivery, or untimely delivery of any information or material. Google disclaims any responsibility for any harm resulting from downloading or accessing any information or material on the Internet through the GOOGLE SERVICES.
Giải pháp: cần một vài search engines nữa tốt tương đương Google. Cạnh tranh là bạn đồng hành tốt nhất của người dùng.
Ngô Quang Hưng | 05 tháng 02, 2006 | Bản để in
Như đã viết, Google chịu kiểm duyệt hộ Trung Quốc. Muốn biết kiểm duyệt này ra sao, có thể thử:
Ngô Quang Hưng | 02 tháng 02, 2006 | Bản để in
Bà con xôn xao gần đây về vụ Google không chịu cho chính phủ Mỹ truy cập dữ liệu của họ, vì lý do privacy của người dùng. Sau vụ này, Google được nhiều người khen vì hành vi của họ ủng hộ quyền tự do cá nhân, quyền truy cập thông tin và tính neutrality của Internet. Vài ngày sau đó, bị áp lực từ chính quyền Trung Quốc, Google đồng ý thay đổi search engine để kiểm duyệt thông tin mà dân Trung Quốc có thể tìm kiếm.
Thực sự khá rõ là cả hai quyết định mâu thuẫn nhau này của Google đều là các quyết định kinh tế. Nếu hở ra rằng các queries của mình vào Google sẽ có khả năng bị chính quyền dòm ngó, dân Mỹ - vốn rất nhạy cảm về tự do cá nhân - sẽ ít dùng Google đi. Đây là vấn đề sống còn của Google, không chỉ là ủng hộ quyền con người. Ngược lại, để nhảy vào thị trường Trung Quốc thì Google phải đồng ý đóng vai trò kiểm duyệt. Các công ty lớn khác như Microsoft, Yahoo, và Cisco đều bị phê phán tương tự.
Ngô Quang Hưng | 01 tháng 02, 2006 | Bản để in
Trích từ Computing Research Policy Blog:
The President’s plan, called the American Competitiveness Initiative, would double the federal investment in research sponsored by the National Science Foundation, the National Institute of Standards and Technology and the Department of Energy’s Office of Science over then next ten years, reversing a trend that has deemphasized fundamental research, which is typically performed in U.S. universities and long-acknowledged as the fuel for American innovation. The plan would also bolster math and science education, make permanent the research and experimentation tax credit, provide worker training opportunities, and reform immigration policies to ensure the U.S. can continue to attract and retain the world’s best and brightest.
Wow, wow, wow!!! Có lẽ đây là lần đầu tiên giới làm khoa học ở Mỹ sẽ đồng tâm ủng hộ một kế hoạch của ông Bush.
Ngô Quang Hưng | 31 tháng 01, 2006 | Bản để in
đăng ở IEEE Spectrum. Tình hình đại khái như đã viết trong các posts trước đây trên blog này.