Cám ơn.

Lần đầu tiên gặp. Cử chỉ đơn giản. Nên học.

This paper presents cooperative technology and classical Communication. In conclusion, the result shows that though the much-touted amphibious algorithm for the refinement of randomized algorithms is impossible, the well-known client-server algorithm for the analysis of voice-over- IP by Kumar and Raman runs in _(n) time. The authors can clearly identify important features of visualization of DHTs and analyze them insightfully. It is recommended that the authors should develop ideas more cogently, organizes them more logically, and connects them with clear transitions.
…
The paper can be found in the IEEE Xplore database. What a great Christmas present
…
Since we used the CS Paper Generator for our publication we wanted to thank the inventors and added a small acknowledgement on the bottom of the first page.
“This work was supported by the automatic CS Paper Generator”

Looks really nice next to the IEEE Computer Society logo.

Vụ dùng CSiGen đã được blogged ở blog này lâu. Cái tên IEEE bây giờ tuyệt đối không liên quan đến chất lượng. Thậm chí, nếu bạn chọn ngẫu nhiên một hội nghị IEEE (trong ngành KHMT), tôi cam đoan rằng bạn sẽ tìm thấy rác nhiều hơn là vàng.

Rác cũng có năm bảy kiểu rác.

Rác tạo ngẫu nhiên bằng chương trình máy tính như SciGen nộp vào các hội nghị của Nagib Callaos (hồi SciGen mới nổi). Cái link trên chị Trà My gửi cũng chỉ đến mấy bài báo rác tạo từ SciGen.

Rồi cũng có rác do nhà nghiên cứu tồi đăng bài báo tồi, kết quả hoặc là sai hoặc chẳng dùng làm gì được (kể cả lý thuyết lẫn thực tế). Loại rác này nhiều vô thiên lủng. Các IEEE journals cũng chung số phận với IEEE conferences! Tôi đã than thở mấy tháng trước.

Tóm lại, không thể đếm papers để đánh giá chất lượng. Không thể dùng brand name (như IEEE) để đánh giá chất lượng. Đừng nộp bài vào một hội nghị/tạp chí chỉ vì cần có bài ở hội nghị/tạp chí “quốc tế”. Đừng nhận làm hội đồng khoa học của một hội nghị mình không biết tên. Mỗi một ngành chỉ có khoảng 5-7 hội nghị thật sự đáng nộp bài và tham gia. Hãy nộp vào đó. Không được thì cải tiến kết quả, năm sau thử lại. Thà là 5 năm viết một bài báo tốt còn hơn mỗi năm viết 5 bài báo rác. Đừng phí thời gian quí báu của cuộc đời để chơi trò chơi đếm tổng số dòng trong mục “publication list” của CV.

Tôi viết những dòng trên là vì các trò lừa đảo kiểu Nagib Callaos chỉ có thể thành công khi có nhiều người muốn nhét rác vào CV, có nhiều nhà quản lý (trưởng khoa, dean, hiệu trưởng, bộ giáo dục) vẫn đếm rác để tính vào việc thăng chức thăng lương. Trong lúc đó, toàn bộ chúng ta hao tổn tinh lực vào một trò chơi tuyệt đối vô bổ. Tệ hơn chơi online-game nhiều!

Hồi xưa có vụ “Viện sĩ viện hàn lâm NY”, Sokal Hoax, thì bây giờ có bài báo đăng toàn ảnh khỏa thân (xin phép không đưa link) được nhận vào hội nghị IEEE.

A. Ở các hội nghị hạng 2 về KHMT trên thế giới, số người tham gia một session nào đó cũng chỉ là 5, 6 người thôi.

B. Tại sao một “hội nghị khoa học” mà lại có số người nghe báo cáo một bài báo nào đó ít thế? Có mấy lý do chính:

1. Hội nghị có quá nhiều tracks. Để tổ chức được một hội nghị, nhà tổ chức cần một số lượng bài báo và người tham gia nhất định. Tiền đăng ký sẽ dùng để trang trải nhiều thứ: cà phê nước niếc, ăn sáng, reception, banquet, in ấn proceedings, túi sách, áo thun, v.v.; Làm thế nào để có nhiều bài báo? Phải nới rộng scope của hội nghị ra, cho bao gồm nhiều nhánh nghiên cứu. Các nhánh nghiên cứu khác biệt sẽ được báo cáo trong các tracks khác nhau, làm loãng mật độ tham gia từng track. Hiệu ứng lề của việc có nhiều người làm về nhiều ngành khác nhau báo cáo trong cùng hội nghị là tổng số người nghe và hiểu được một báo cáo bất kỳ là rất ít. Mà có hiểu thì chưa chắc họ đã quan tâm nghe.
2. Vấn đề nhiều tracks cũng chưa hẳn là tệ hại nếu đây là hội nghị đầu ngành. Ví dụ: INFOCOM hay ISIT thường có hơn 500 đến cả nghìn người tham gia, nhưng chất lượng các bài báo nhìn chung là tốt. (Ít nhất, trong một session bất kỳ nhiều khả năng là có một báo cáo nghe được.) Do đó, người ta cũng cố đi nghe những thứ mình không thật sự biết để học thêm cái mới. Còn nếu hội nghị không phải đầu ngành thì chất lượng các bài báo tồi hơn, do đó rất ít có động cơ để người ta đi nghe báo cáo. Ai lại tốn vài giờ đi nghe một báo cáo tồi trong khi có thể ra tắm biển, đi shopping, hay thăm địa điểm văn hóa nào đó.
3. INFOCOM và ISIT là ví dụ tồi vì dù sao chúng cũng là hội nghị chuyên về computer networking (INFOCOM) và information theory (ISIT). Do đó, nhảy vào một track bất kỳ người tham gia vẫn có thể hiểu được. Các hội nghị “multi-track” khác thì bao gồm từ networking, complexity theory, đến quantum computing và software engineering, vân vân. Anh nào chuyên nghiên cứu về interactive proofs sẽ ít có khả năng hiểu (mà dù có hiểu cũng không thích nghe) một báo cáo về XML.
4. RIVF là một hội nghị hầu như không giới hạn scope. Do đó, việc chỉ có vài người nghe một báo cáo nào đó là chuyện hiển nhiên. Tôi có góp ý điều này với anh Trụ và anh Bảo. Lần vừa rồi về Sài Gòn anh Trụ cho biết lý do chính mà chúng ta không giảm được scope là tại vì tổng số người nghiên cứu một phân ngành bất kỳ ở Việt Nam rất là ít. Không thể nào tổ chức một hội nghị về “randomized algorithms” vì số người tham gia sẽ đến trên đầu ngón tay. Việc chất lượng các bài báo ở RIVF đã tăng đáng kể mấy năm gần đây là một thành tích đáng chú ý mà tôi nghĩ công lao của những người tổ chức như anh Trụ và anh Bảo là rất lớn!
5. Muốn có nhiều người nghe thì chất lượng bài phải tốt. Muốn chất lượng bài tốt thì hội nghị phải có tiếng. Khi một nhà nghiên cứu có một bài rất tốt thì họ sẽ nộp vào một hội nghị đã có tiếng vì điều này ảnh hưởng đến danh tiếng cá nhân và cả miếng cơm manh áo của họ. Do đó, các hội nghị mới (mà không phải do các tay to đầu trong ngành lập ra) hầu như không thể có bài tốt. Cần rất nhiều thời gian để một hội nghị nhỏ phát triển danh tiếng lên. Cách mà người ta thường làm là đầu tiên tổ chức một workshop nho nhỏ đi kèm với một hội nghị đã có tiếng. Như vậy những người đi dự hội nghị lớn có thể ghé qua “nghe ngóng”. Ngoài ra, cái “brandname” của workshop này sẽ được gắn phần nào với cái tên của hội nghị lớn. Đến khi workshop này đã trưởng thành thì người ta tách nó ra ngoài thành một hội nghị riêng.
6. Khi tổ chức một hội nghị ở một địa điểm du lịch (như Nha Trang), nhà tổ chức muốn hấp dẫn người ta nộp bài để dùng tiền research funding nhân cơ hội đi du lịch. Bằng cách này, may ra có thể có thêm bài tốt nộp vào hội nghị. Nhưng, đây cũng chính là lý do mà các sessions có ít người nghe. Ví dụ: giả sử tôi và học trò có bài tốt. Nếu tôi muốn đi du lịch thì tôi sẽ đi tắm biển, mặc quần đùi vào báo cáo chỉ đúng bài của mình xong rồi lại ra tắm biển , ngồi nghe báo cáo làm gì? Còn nếu tôi không có ý định đi thì gửi học trò đi Nha Trang (từ Mỹ) rất là đắt tiền, và do đó tôi sẽ nộp bài vào chỗ khác gần hơn.
7. Hội nghị khoa học không chỉ là chỗ đi nghe báo cáo!!! Đa số các báo cáo được trình bày rất kém, buồn ngủ. Đọc paper cũng đủ, hoặc cần thời gian để “ngấm”. Trong các hội nghị chuyên sâu, một trong những mục tiêu chính mà người ta đi hội nghị là để xây dựng quan hệ, làm quen những gã to đầu, tìm cơ hội hợp tác nghiên cứu, vân vân. Bạn sẽ thấy những người đứng ngoài hành lang nói chuyện đông không kém những người đi vào nghe báo cáo. “Tình trạng” này rất tốt cho khoa học, và đó cũng là một trong những mục tiêu tổ chức hội nghị.

C. Vấn đề có quá ít sinh viên Việt Nam vào nghe invited talks hoặc tutorials là vấn đề nghiêm trọng. Những invited talks là để cho toàn bộ những người tham gia hội nghị tham dự, do đó các speakers thường chọn cách trình bày phổ thông. Nghĩa là, cả vấn đề “multi-track” lẫn vấn đề “quá chuyên môn hóa” đều không phải là lý do mà một invited talk hay tutorial ít người tham dự. Như các bạn đọc trong bài trước đã chỉ ra, nguyên nhân có thể là do quảng bá không tốt, cộng với rào cản ngôn ngữ. Mà, nếu các giảng viên và giáo sư (có rất nhiều) không đi nghe, thì không thể nào mong đợi sinh viên đi được. Tại sao có ít giáo sư và giảng viên đi nghe? Tôi không biết. Có thể vì đề tài nằm ngoài chuyên môn của đa số họ.

D. Cập nhật: Post bài này xong hôm trước, thì hôm sau thấy anh Sơn đăng lại vài dòng tâm huyết của anh Bảo. Xin phép copy vào đây luôn:

Dear all,

Trong lúc chờ máy bay rời tp HCM ở buổi làm việc cuối, tranh thủ viết mấy dòng. Trưa nay nghe người bạn nói về mấy comments về hội nghị quốc tế ở VN (conference, tôi phân biệt chữ “hội thảo” cho workshop), tôi cũng hơi vội nên chưa kịp đọc kỹ.

1. Về comment của TQKhoat, tôi hiểu và thông cảm với quan sát,cảm nhận và ý kiến này. Bạn TQK thích làm nghiên cứu, có một vài kết quả, và có những thất vọng khi lần đầu (?) dự một HNQT. Những ý kiến khác của TQK tôi chưa kịp đọc, nên không comment. Chỉ thêm một điều, tại RIVF’08, cái session về optimization là cái ít người dự nhất. Ở session khác như NLP, có khoảng 10-15 người tùy buổi.

2. Ý kiến của Sơn về PRICAI’08 cũng đúng (một cách cục bộ và với hy vọng nó phải tốt hơn (?)). Anh Sơn và tôi đã làm việc nhiều cho PRICAI’08, đã trao đổi nhiều sau hội nghị. Kể cả TQKhoat và Sơn, đều có phần rơi gặp những sessions hơi yếu. Không phải sesion nào cũng “phọt phẹt” thế. Trong một vài ngày tới (khi về lại Nhật) bọn tôi sẽ để các ảnh lên Web. Các bạn sẽ thấy cũng thấy có những chỗ khá hơn.

3. Nếu buồn, thì tôi và một vài người nữa gần đây dành nhiều công sức cho mấy HNQT này chắc phải buồn nhất. Thực sự tôi cũng có lúc buồn, nhưng bọn tôi đều bảo nhau, “làm với VN thì không nên buồn nhiều, có buồn cũng đừng buồn lâu”.

4. Quan trọng hơn là các bạn đều thấy giữa ta (VN) và thiên hạ có những khoảng cách rất lớn về nghiên cứu khoa học. Việc này ai cũng rõ va fvif vội tôi không thể nói bây giờ. Nếu ta không làm gì, thì khoảng cách sẽ ngày càng lớn. Tuy nhiên, tôi thấy một hai năm gần đây chất lượng mấy HNQT ở VN có khá dần lên.

…

Tôi chắc các bạn đều đã đọc “Rừng mắm” của Bình Nguyên Lộc. Mỗi khi nản lòng, tôi lại nhớ đến truyện này. Hôm nay, muốn trích lại một chút ở cuối gửi các bạn. Mong có nhiều người góp ý để mọi người ở VN tham gia tích cực hơn vào các HNQT. Mong các bạn cũng góp phần mình cho các việc này khi có thể.

HTB
–
Trích “Rừng Mắm”:

“Ông nói điều này, không biết con hiểu được hay không. Là tổ tiên ta ngày xưa từ miền trung tràn vào đây đều chịu số phận là cây mắm cả, từ xứ Đồng Nai nước ngọt tới đây, ở đâu cũng hoang vu cả.
Họ đã ngã rạp trong chốn ma thiêng nước độc này để lót đường cho con cháu họ đi tới, y như là đàn kiến xung phong, tốp đầu liều chết đuối lội qua lộ nước rộng đắp đường để làm cầu cho bạn đi sau vào nơi có chất ngọt.
Tất cả mấy lớp tiên phong đầu đều ngã gục như rừng mắm rồi ông sơ ông cố con, ông nội đây là tràm mới kiếm được miếng ăn…
- Tía!
Thằng Cộc lo lắng không biết tía nó sẽ làm tràm như nó được hay không và kêu tía nó bằng một giọng thương yêu trìu mến hết sức.
- Thôi nhổ sào đi về cho kịp con nước, ông nội ra lịnh.
Ông nội vui vẻ quá, ông bỗng nhớ sực lại những câu hò của thế hệ người tiên phong đi khai thác đất hoang ở miền nam, mà ngày nay thế hệ tràm không hát nữa. Ông cất giọng khàn khàn lên:
Hò… ơi! Rồng chầu ngoài Huế,
Ngựa tế Đồng Nai
Nước sông trong sao cứ chảy hoài
Thương người xa xứ lạc loài đến đây.”

Chào anh Hưng và các anh chị. Hôm nay cũng là một ngày rảnh nên em lên tâm sự với các anh chị vài cảm nhận của riêng em, cảm nhận của một người đang cần tầm sư học đạo, về một số hội thảo Quốc tế được tổ chức ở VN.

Hiện nay em chỉ đang học nốt cái graduate study ở VN. Tuy nhiên em lại rất mong muốn là có thể đi tiếp vào con đường ngâm cứu về KHMT nhiều hơn. Biết vậy, quyết tâm vậy, nhưng mà kiến thức của em thì eo hẹp quá các anh chị ạ. Muốn nạp thêm vài bộ công phu hay quyền pháp gì đó nhưng thật khó. Khó vì lười , rồi khó vì bộ pháp đó khó, … Nói là thế, thế nhưng làm thế quái nào mà em lại mày mò ra được vài thứ cỏn con để đi “khoe” với thiên hạ VN ). Chắc anh Hưng và các anh chị khác buồn cười lắm. Nhưng đấy là sự thật 100%. Em mày mò ra vài thứ rồi cũng được nhận đăng tại hội thảo Quốc tế to đoành tại VN.

Thú thật với mọi người là em cũng chưa đủ đẳng cấp (và xiền bạc) để có thể đi tham dự các hội thảo quốc tế lớn trong KHMT như STOC, FOCS,… Nhận được cái thông báo đi dự hội thảo, thế là em hăm hở chuẩn bị khăn gói quả mướp lên đường. Dòng rã vài tiếng đồng hồ cũng đến được HCM city để tham dự hội thảo RIVF08, hội thảo quốc tế đầu tiên mà em tham dự .

Lần đầu tiên bước chân đến HCM, em cùng thằng bạn chân ướt chân ráo đã phải lăn lội đôn đáo tìm nhà trọ. Lại vài tiếng dòng rã nữa mới tìm được một nhà nghỉ phù hợp với túi tiền ít ỏi. May quá )

Ngày đầu tiên tham dự hội thảo, thật thú vị !! Mở đầu là khoảng thời gian mọi người registration và nạp học phí. (May cho em không phải nạp vì em đang là sv – vớ bở). Rồi nửa tiếng sau tham dự màn chào hỏi của vị chủ toạ Pattric Ballot. Sau khi một vài vị được invited lên thuyết trinh diễn văn thật dài thì cũng được về từng phòng riêng của các chuyên môn.

Mở đầu phòng em toạ thiền là một anh fellow ở Hàn Quốc biểu diễn Kinh vân hay gì đó em chả hiểu được (em thiền mà ). Nhưng phải công nhận là công phu english của anh ta thật tuyệt, ít nhất là hơn hẳn em (có khi phải khổ luyện đến 10 năm cũng chưa hạ được gã đó ). Buổi sáng đó chắc mọi người còn khoẻ mạnh và hăm hở nên tham dự khá đông; đến buổi chiều thì có vắng vẻ hơn (chắc là sáng ham luyện công quá ). Đến ngày thứ hai, ngày em phải biểu diễn, thì lại càng nghiêm trọng hơn. Không hiểu mọi người bận rộn tu luyện ở đâu mà phòng em ngồi vắng hoe, chỉ được vài mống (khoảng 5-6 gì đó bao gồm cả 2 vị chủ toạ phòng). Không khí luyện tập thật ảm đạm  đến não lòng vì một Hội thảo Qtế !.

Thế rồi đến lượt em biểu diễn bộ pháp vừa mới tu luyện được. Sau khoảng 25h thì mệt quá đành nghỉ vậy:). Không hiểu là mọi người ngồi nghe có để ý gì không mà chả thấy mấy người góp ý (hỏi han) gì cả, chỉ có mỗi một vị người pháp gốc việt hỏi. Chả hiểu công phu english của em luyện đến mức nào mà tồi thế, ông ấy hỏi những gì đó mà em nghe đầu chẳng xuôi đuôi chẳng lọt , rồi cuối cùng thế nào mọi người cũng đoán ra. Một vài người khác cũng tham gia vài câu cho vui, rồi chẳng thấy vị nào có vẻ hiểu sâu về bộ pháp của em mới tậu được. Vậy mà em vẫn ẵm quả Student Best Paper award đấy ).

Hai ngày tham dự hội thảo rồi nhanh chóng qua đi, tất nhiên toàn bộ hội thảo dài tới 4-5 ngày ròng. Em mặc dù thích tham dự lắm nhưng lại phải quay về giải quyết chiến sự ở hà nội (chiến đấu với bọn kỳ thi ). Thế là khăn gói quả mướp lếch thếch quay về…

Qua 2 ngày tham dự, một vài suy nghĩ cứ nhảy nhót trong đầu em mãi. Thứ nhất, người làm về khoa học lão thành trong nước đâu hết? Sao chỉ thấy toàn là các fellow đến, mà chủ yếu là từ hải ngoại về mới lạ chứ? Theo đánh giá của dân KHMT trong nước thì RIVF là một trong các hội thảo QT tốt nhất trong nước, vậy mà chả thấy bóng dáng báo cáo của các vị GS. Thứ hai, Một vài bộ pháp trong đó chất lượng vẫn còn chưa cao và chưa thể mang ra đấu trường ngoài được .

Đấy là vài cảm nhận về RIVF. Tuy nhiên em thấy nó còn tốt hơn nhiều cái ICTACS ở Nha Trang sắp tới. Không tin thì mọi người cứ vào trang chủ của nó mà xemhttp://www.fit.hcmuns.edu.vn/ictacs09/Home.aspx

Trong bảng thông báo important dates, các dòng chữ xoá nhoè nhoẹt. Ngày cứ thay đổi như chong chóng. Anh hưng và mọi người chắc không nhận được cái bảng poster đầu tiên của nó. Trong poster đó, Paper Submission Due là từ tháng 7; nhưng cuối cùng thì sao? chuyển sang ngày 29/9, rồi cuối cùng mới toạ ở ngày 10/10 không hiểu lý do là gì !!! (chắc là có quá ít bài gửi:). Xem quá khứ của nó thì năm 2006 cũng thế, có mỗi 7-8 bài gì đó – pótay. Thật đáng buồn cho cái đấu trường này.

Còn hội thảo về “Một số vấn đề chọn lọc trong CNTT và TT” thì phải nói là vái lạy luôn ). Vậy mà các vị fellow ở nhà vẫn lấy đó là thành tích để hoàn thành Luận Án to đoành. 

Còn đây là một nhận xét thêm của anh Nguyễn Hùng Sơn

Tôi cũng vừa về VN dự hội nghị PRICAI’08 mà anh Hồ Tú Bảo đã tổ chức rất thành công ở Hà nội và khẳng định rằng các quan sát của bạn TQKhoat là rất chính xác. Tôi thấy thực sự đáng tiếc khi nhìn thấy hội trường ngồi nghe các invited talks chỉ vẻn vẹn 1 vài sinh viên + 1 vài giáo viên đã từng du học ở nước ngoài đi nghe, còn các sessions thì hầu như không có ai. Đặc biệt GS. Hồ Tú Bảo có 1 tutorial (free for students) về cách viết research papers và làm presentation – chỉ có khoảng 20 người tham dự!!! Tất nhiên khi hỏi về lí do tại sao ở VN không có điều kiện làm research thì ai cũng bảo rằng không có điều kiện tiếp xúc với các nhà ngiên cứu thế giới.

Đây không phải là lần đầu tiên tôi nhận ra vấn đề này. Các hội nghị trước đó cũng vậy. Tôi cũng không rõ lý do tại sao? Có lẽ là có nhiều nguyên nhân: giáo viên, sinh viên, kinh phí, phương pháp tiếp cận, tính thiếu tự tin, xông xáo, …

Các anh chị nghĩ sao về vấn đề này? làm thế nào để thay đỏi đây?

Câu hỏi của các anh rất quan trọng. Tôi thì không có kinh nghiệm về tổ chức hội nghị ở VN và tình hình nghiên cứu trong KHMT ở VN. Tôi sẽ suy nghĩ thêm về đề tài này và bình luận sau. Hy vọng các bạn đọc có thể bình luận và cung cấp thêm thông tin.

Don Towsley trình bày bài keynote. Đơn giản, dễ hiểu, và rất thuyết phục. Tiếc rằng tôi quên không ghi lại cái URL các ppt slides của talk này. Trong cuộc họp TCCC, vấn đề mang ToN lên online hoàn toàn cũng được đem ra thảo luận. Đa số mọi người ủng hộ. Cuộc họp TPC của infocom 2008 cũng có vài thứ hay. Douglas Merrill của Google làm general chair. Sẽ thử quay video lại các talks và bỏ lên mạng (youtube hoặc googlevideo).

Cái Panel về future internet design đáng lẽ phải rất hay vì có Dave Clark chủ trì, nhưng cuối cùng một panelist Châu Âu không tới được, còn hai panelists của Japan và Korea thì kiến thức quá chán, chẳng nói được gì mấy. Dave Clark nói những thứ mà ông đã nói nhiều trong các papers gần đây. Tóm lại chẳng học được gì mới. Còn một panel nữa về vehicular networks, tôi rất muốn dự nhưng lại phải báo cáo bài của mình.

Có một mớ hình khác liên quan đến hội nghị tôi để ở đây. Trong reception có một show chó đua, tôi chộp được vài tấm:

1. IEEE Technical Committee on Computer Communications (TCCC) will sponsor 2 student travel awards, each up to $400 USD, for attending WoWMoM’06. The award is open to any full-time student of a degree granting institution, and may be used to cover expenses such as, but not limited to registration, airfare or lodging. Students interested in applying for this award should immediately email to Prof. Chunming Qiao at drqiao01@yahoo.com and cced to Prof. Hung Ngo at hungngo@cse.buffalo.edu, with the subject line: WoWMoM’06.

   The email from the student should briefly state how WoWMoM’06 can help his/her research and degree program, and name the appropriate sessions/workshops (WoWMoM also features two keynotes and a panel), and should be accompanied by a brief support email from their academic advisor with the subject line: “WoWMoM’06 + the student name”.

   The two emails from the student and his/her advisor must be received by Midnight Monday June 12. The two winners will be notified by June 14th. Preferences will be given to students who otherwise would not be attending the conference and based on their academic merits. The travel support money will be directly paid to the students during WoWMoM 2006.”

2. There will also be an IBM sponsored Student Reception on Tuesday June 27th as a part of the WoWMoM program.

Bạn nào có dịp ghé Niagara Falls tháng 6 này, hoặc ghé Dimacs tuần tới thì ta có thể hẹn uống càfê.

Trong bài phát biểu của Ron Brachman, chủ tịch mới của American Association for Artificial Intelligence, có một câu trong phần kết là “trên lý thuyết, lý thuyết và thực tế là như nhau. Trên thực tế thì không phải như vậy”. Vài năm trước đây nghe câu này chắc tôi chẳng để bụng làm gì, nhưng bây giờ thì cũng bắt đầu đồng cảm với điều đó.

Trên thực tế có nhiều công trình của KHMT có tính đột phá được xuất bản đầu tiên dưới dạng một conference proceeding. Mặc dù vậy, có những khác biệt căn bản giữa việc xuất bản trên một tạp chí định kỳ, và việc xuất bản trong một conference proceeding. Sự khác biệt lớn nhất là, vì những lý do hạn chế về mặt thời gian, những bài báo ở hội nghị thường không được đánh giá (review) một cách cẩn thận; vì lý do hạn chế về độ dài bài báo (thường là 6 đến 8 hoặc 10 hoặc 12 trang), nhiều chi tiết quan trọng trong kết quả trình bày thường bị bỏ qua mà vẫn được châm chước. Dẫn đến, nhiều claims trong bài báo có thể bị thổi phồng mà không ai có thể kiểm chứng được.

Điều này có thể dẫn đến hậu quả tai hại đối với một vấn đề nghiên cứu cụ thể nói riêng, cũng như thái độ nghiên cứu nói chung trong KHMT, dễ bị mắc phải cả với những người nghiên cứu lâu năm cũng như những học sinh sinh viên cao học trẻ tuổi: Một công trình nghiên cứu có triển vọng nhưng được thực hiện và trình bày một cách hời hợt vẫn có thể được xuất bản ở những hội nghị có uy tín, và được coi như một xuất bản ở một tạp chí đầu ngành.

Lấy một ví dụ về ngành machine learning , một lĩnh vực mang đậm tính liên ngành (liên quan đến thống kê (statistics), thuật toán (algorithms), lý thuyết thông tin (information theory)), và có ứng dụng rộng khắp trong các vấn đề xử lý dữ liệu (data analysis) trong các ngành khoa học ứng dụng. Một trong những hội nghị có uy tín nhất của ML là NIPS . Để được chấp nhận vào hội nghị này không dễ. Quả thực có khá nhiều ý tưởng, phát hiện có tính đột phá được trình bày từ đây, như sự giới thiệu của thuật toán support vector machines , statistical inference algorithms in graphs, v.v. Mặc dù vậy, rất nhiều bài báo ở NIPS cũng rất tầm thường về nội dung, và người ta quên đi chúng rất nhanh sau khi được xuất bản. Một trong những lý do là format của bài báo chỉ có 6 trang nhỏ (một cột), không đủ để trình bày tỉ mỉ những chi tiết quan trọng về thuật toán, chứng minh, cũng như kết quả thực nghiệm. Những người ở trong ngành đủ lâu đều biết là có những “magic formula” để có thể làm một bài báo được xuất bản ở những hội nghị (kể cả là có uy tín nhất) như thế.

Dầu sao thì NIPS cũng là một hội nghị có uy tín, và được nhiều người đầu ngành đến tham dự, cũng như nhiều sinh viên trẻ đến dự. Nó cũng là một trong những hội nghị thú vị nhất mà tôi hay đến dự. Nhưng sự coi trọng có phần thái quá của giới nghiên cứu ngành KHMT dẫn đến một sự thực là càng ngày càng có nhiều hội nghị vô cùng vớ vẩn về chất lượng. Một chuyện nực cười nhất là vừa qua, một nhóm học sinh KHMT ở MIT đã viết một chương trình tự động có thể viết ra những “research papers” , và ít nhất một bài báo của họ đã được nhận tại một hội nghị với một cái tên rất kêu 9th World Multi-Conference on Systemics, Cybernetics and Informatics . Hội nghị này được tổ chức năm thứ 9, và có đến 2904 bài báo chấp nhận năm naỵ Đây là một trong rất nhiều hội nghị liên quan đến ngành máy tính, được tổ chức bởi một nhóm người đứng ra để thu lời từ tiền registration fee, và được sự ủng hộ của những người mong muốn cải thiện publication records của mình bằng mọi cách.

Có nhiều điều có thể rút ra về câu chuyện này. Có lẽ cần phải có sự điều chỉnh về quan niệm xuất bản ở hội nghị và các tạp chí. Việc đánh giá khả năng bằng số lượng bài báo thay vì chất lượng, sự coi trọng thái quá đối với xuất bản ở hội nghị, đang góp phần dẫn đến sự thờ ơ của nhiều người trong việc tìm cách xuất bản những kết quả nghiên cứu trọn vẹn của mình tới những tạp chí đầu ngành.

Những công trình có giá trị nhất phải là những công trình sẽ giữ được giá trị của nó với thời gian, và do đó, cần phải được thẩm định và xuất bản ở các tạp chí có uy tín. Hạn chế lớn nhất đối với việc xuất bản ở một tạp chí là, thời gian từ lúc nộp bài đến lúc được xuất bản trên một tạp chí có thể rất lâu. Ví dụ với một số tạp chí mà giới làm về machine learning, thống kê hay xử lý dữ liệu hay tham khảo, như
the Annals of Statistics , hay IEEE Transactions on Information Theory có thể mất đến 2 năm. Trong khi đó, với các hội nghị, thời gian đó chỉ khoảng 6 tháng. Hiện tại, các tạp chí điện tử (on-line journals) đang được hình thành để rút ngắn khoảng thời gian turn-around đó.

Ở nhiều ngành khác (như toán, lý, xã hội học, …) thì các journal papers giá trị hơn nhiều so với các conference papers. Ví dụ: các nhà toán học thường là không ghi các báo cáo ở hội nghị vào trong danh sách bài báo của họ.

Có vài nguyên do của sự “tréo ngoe” này trong ngành khoa học máy tính. Thứ nhất, KHMT phát triển cực nhanh trong vài thập niên gần đây, phần vì nó còn rất trẻ so với các ngành khác. Chờ khi công trình của mình được nhận đăng ở một journal (mất khoảng 1-2 năm) thì kết quả đó đã lỗi thời, thậm chí bản thân tác giả có khi cũng không thích thú gì lắm với nó nữa vì đã có những kết quả tốt hơn trong cùng thời gian. Vòng quay của các hội nghị tốn khoảng 6 tháng (từ khi nộp đến khi đi báo cáo). Thứ hai, đây cũng là vấn đề “văn hóa” của ngành. Thứ ba, hội nghị là một trong những phương tiện tốt nhất để mọi người làm quen, tìm hiểu nghiên cứu của nhau, tìm cơ hội hợp tác nghiên cứu, giới thiệu công trình của mình với thế giới các đồng nghiệp.

Các sinh viên, nhà nghiên cứu, giáo sư nào chưa có bài trong hội nghị lớn của ngành mình thì nói chung là kẻ ngoài cuộc, nghiên cứu không ai biết tới, và sẽ xa rời dòng chảy chính của các nghiên cứu trong ngành. Các bài báo này còn được dùng làm tiêu chí xét tenure, nhận giáo sư mới, thăng cấp giáo sư, vân vân.

Thế làm thế nào để biết là một hội nghị là “có giá” hơn các hội nghị khác? Dĩ nhiên người trong ngành sẽ biết (dù có thể hơi chủ quan nếu có hơn một hội nghị hàng đầu). Người ngoài ngành thì … hỏi người trong ngành. Nếu không có ai để hỏi thì có thể tìm danh sách xếp hạng (ranking) các hội nghị (các danh sách loại này, dù là dựa trên chỉ số nào, cũng đều chủ quan và thiếu giá trị khoa học). Một cách nữa người ta cũng làm là nhìn vào tỉ lệ nhận bài của các hội nghị và danh sách các thành viên trong ủy ban chương trình kỹ thuật của hội nghị (technical program committee, hay TPC).

Thành viên TPC là những người sẽ đọc và quyết định bài nào được nhận, bài nào không. Ở các hội nghị lớn thì chất lượng TPC khá tương đồng. Như vậy chỉ số còn lại là tỉ lệ nhận bài (acceptance ratio). Thế tỉ lệ nhận bài thấp có đồng nghĩa với giá trị cao của hội nghị không? Graham Cormode, Artur Czumaj, và Muthu Muthukrishnan có một bài rất khôi hài (nhưng nghiêm túc) về các hội nghị trong khoa học máy tính và tỉ lệ nhận bài của chúng. Vấn đề chính họ muốn giải quyết là làm thế nào loại nhanh các bài báo tồi để các thành viên TPC đỡ mất thời gian.

Quay lại với câu hỏi trên. Câu trả lời dứt khoát là không. Đồng ý là có một tương quan nhất định giữa tỉ lệ nhận bài và giá trị hội nghị. Hội nghị nào (trong KHMT) có tỉ lệ nhận 50% hay nhiều hơn thì ta có thể tự tin kết luận là hội nghị thường thường bậc trung. Phần còn lại thì rất khó nói. Những năm gần đây, MOBICOM nhận khoảng 8% đến 10%, INFOCOM nhận khoảng 16% đến 18%, còn STOC, FOCS, SODA nhận khoảng 25%-35%. Khó mà nói cái nào giá trị hơn cái nào trong các hội nghị trên, một phần vì chúng ở các nhánh khác nhau.

Lấy STOC và MOBICOM làm ví dụ. Đăng bài trong STOC rất khó, dù tỉ lệ nhận cao hơn MOBICOM khá nhiều. Một lý do là người ta thường không nộp các bài vớ vẩn vào STOC nữa. Ngoài ra chuyện này còn liên quan đến bản chất của ngành nghiên cứu. STOC là hội nghị về lý thuyết, kết quả tốt xấu khá rõ ràng. Ở các hội nghị đăng cả các bài báo thực nghiệm (simulation, experimentation) như mạng máy tính hay datamining thì kế quả không rõ ràng như thế, và sẽ có nhiều chỗ trống hơn cho các bài báo linh tinh. (Dù rằng các hội nghị danh tiếng thường chỉ đăng các bài có cơ sở lý thuyết vững chắc; phần simulation chỉ mang tính xác minh.)

Chuyện dài nhiều tập này xứng đáng vài posts nữa.