Sau đệ nhị thế chiến, nhà thơ Rasul Gamzatov (người nước cộng hòa Dagestan, thuộc liên bang Sô Viết cũ) đi thăm Hiroshima và các di tích và bảo tàng chiến tranh ở đó. Các con sếu giấy của Sadako Sasaki làm ông liên tưởng đến các liệt sĩ trong cuộc chiến khốc liệt vừa qua. Bài thơ “Đàn Sếu” ra đời từ đó, được viết bằng tiếng mẹ đẻ của ông — tiếng Avar. Naum Grebnyov dịch nó sang tiếng Nga.
Dựa trên bài thơ, Mark Bernes soạn lại lời và Yan Frenkel phổ nhạc. Phần còn lại là lịch sử. Kể từ năm 1969, nhạc phẩm Đàn Sếu trở thành một trong những nhạc phẩm bất hủ của thế giới.
Xem thêm phiên bản gần đây của nhóm tam ca Serebro.
Журавли Đàn sếu (lời Việt copy từ đây) Мне кажется порою, что солдаты,
С кровавых не пришедшие полей,
Не в землю нашу полегли когда-то,
А превратились в белых журавлей.Они до сей поры с времён тех дальних
Летят и подают нам голоса.
Не потому ль так часто и печально
Мы замолкаем, глядя в небеса?Летит, летит по небу клин усталый,
Летит в тумане на исходе дня,
И в том строю есть промежуток малый,
Быть может, это место для меня.Настанет день, и с журавлиной стаей
Я поплыву в такой же сизой мгле,
Из-под небес по–птичьи окликая
Всех вас, кого оставил на земле.Мне кажется порою, что солдаты,
С кровавых не пришедшие полей,
Не в землю нашу полегли когда-то,
А превратились в белых журавлей.Tôi cảm thấy đôi khi, những người lính
Từ chiến trường đẫm máu chẳng quay về
Không nằm xuống nơi lòng đất lạnh
Mà hoá thành đàn sếu trắng bay đi…Đàn sếu bay, từ thưở xa xưa ấy
Đến bây giờ, cất tiếng gọi chúng ta
Phải vì thế mà lòng thường buồn bã
Ta lặng im nhìn về phía trời xaBay, bay mãi trời cao, đàn mệt mỏi
Bay trong sương khi ngày đã tàn rồi
Và trong đàn vẫn còn kia khoảng nhỏ
Có lẽ là một chỗ để cho tôi.Ngày sẽ đến, và tôi cùng đàn sếu
Bơi đi trong mờ mịt của khói sương
Từ trời cao, tôi sẽ cất tiếng chim
Gọi tất cả mọi người nơi mặt đấtTôi cảm thấy đôi khi, những người lính
Từ chiến trường đẫm máu chẳng quay về
Không nằm lại ở nơi lòng đất lạnh
Mà hoá thành đàn sếu trắng bay đi…
Còn đây là một bản dịch tiếng Việt khác do bạn đọc Min cho:
Tôi cứ nghĩ những chàng trai đẹp nhất
Từ chiến tranh không trở lại ngày nào
Không phải chết đang nằm sâu dưới đất
Mà biến thành đàn sếu trắng trên cao.Và từ đó, đàn sếu bay, bay mãi
Bay và kêu như muốn gọi ta cùng,
Chắc vì thế mà nhiều khi ta dừng lại
Ngước lên nhìn và suy khi mông lung.Cả đàn sếu xếp thành hàng lặng lẽ
Giữa hoàng hôn, bay dọc phía rừng sồi,
Còn một chỗ trong hàng kia, có thể
Chỗ trống này đang dành sẵn chờ tôi.Và có thể một ngày kia mệt mỏi.
Cùng đàn chim, tôi bay giữa trời chiều
Bằng tiếng chim tôi cất lên tiếng gọi
Nhắc những người phía dưới đứng nhìn theo.Tôi cứ nghĩ: Những chàng trai đẹp nhất
Từ chiến tranh không trở lại ngày nào
Không phải chết đang nằm sâu dưới đất
Mà biến thành đàn sếu trắng trên cao….
8 Comments
Ôi, hay ghê đó bác, cả lời, cả nhạc, và cả hát. Tôi đọc Rasul Gamzatov thường phải đọc đi đọc lại mới cảm nhận được cái của ông viết.
chà chà, Nostalgic quá.
Làm nhớ lại mấy bộ phim Nga và truyện Nga cũ.
Phim thì có: Bài ca người lính
Truyện thì: Khi đàn sếu bay về.
Tôi cứ nghĩ những chàng trai đẹp nhất
Từ chiến tranh không trở lại ngày nào
Không phải chết đang nằm sâu dưới đất
Mà biến thành đàn sếu trắng trên cao.
Và từ đó, đàn sếu bay, bay mãi
Bay và kêu như muốn gọi ta cùng,
Chắc vì thế mà nhiều khi ta dừng lại
Ngước lên nhìn và suy khi mông lung.
Cả đàn sếu xếp thành hàng lặng lẽ
Giữa hoàng hôn, bay dọc phía rừng sồi,
Còn một chỗ trong hàng kia, có thể
Chỗ trống này đang dành sẵn chờ tôi.
Và có thể một ngày kia mệt mỏi.
Cùng đàn chim, tôi bay giữa trời chiều
Bằng tiếng chim tôi cất lên tiếng gọi
Nhắc những người phía dưới đứng nhìn theo.
Tôi cứ nghĩ: Những chàng trai đẹp nhất
Từ chiến tranh không trở lại ngày nào
Không phải chết đang nằm sâu dưới đất
Mà biến thành đàn sếu trắng trên cao….
Lâu nghe lại thấy bồi hồi. Tháng 4, tháng 5, kết thúc bao nhiêu cuộc chiến. Mấy hôm trước tôi vừa ngồi đọc mấy bài kể về chi tiết trận đánh Điện Biên Phủ và trận Xuân Lộc … Chép lại mấy câu của Antoine de Saint-Exupery:
The soldier
The soldier is not a man of violence.
He carries arms and risks his life for
mistakes not of his making.
He has the merit of being unflinchingly true to his word
to the end, while knowing that he will be forgotten.
đọc bài thơ sao thấy xúc động quá. cám ơn tác giả bài viết này.
==================================================
http://bridgeblue.com.vn
Bài này nhiều bản dịch lắm.
Chép vài bản:
Bản dịch của Bằng Việt:
“Những tráng sĩ – nhiều khi tôi tưởng tượng –
Đã qua bao trận huyết chiến không về
Mà biến thành đàn sếu trắng trên kia.
Tự những thời xưa, cho đến giờ vẫn vậy
Đàn sếu bay, đàn sếu gọi gì ta?
Có phải thế mà ta thường lặng lẽ
Thường ngậm ngùi khi ngước mắt về xa?
Tôi đã thấy hôm nay, giữa một miền đất lạ
Giữa sương xuống chiều hôm, đàn sếu trắng giăng hàng
Bay theo đội hình, bay theo nhịp bước
Tưởng chẳng khác con người, trong cuộc sống nhân gian!
Đàn chim đổi mùa, hành trình dài dặc
Vừa bay và kêu như gọi mãi tên ai,
Tiếng chim sếu, vì sao nghe rất giống
Những âm sắc Avar quên thuộc tự bao đời?
Đàn chim hình mũi tên, cứ bay qua, bay mãi
Nhắc bè bạn, nhắc người thân, khuất nẻo đã lâu rồi!
Và trong hàng có một khe hở nhỏ
Có lẽ đó sẽ là chỗ đứng của đời tôi!
Có phải sẽ đến ngày, ở trong hàng ngũ ấy
Tôi cũng vươn theo đàn, bay tít tận xa xanh
Và chỉ bằng lời chim, từ ngang tầm vũ trụ
Tôi sẽ hướng về đây, cất tiếng gọi các anh?”
Bản dịch của Nguyễn Xuân Sanh:
“Nghĩ lại bồi hồi trong chiến tranh
Bao người dũng cảm đã hy sinh
Họ đâu nằm xuống trong lòng đất
Họ biến thành cò trong nắng xanh.
Trời cao, từ đó cánh cò bay
Cò gọi chúng ta dưới lớp mây
Vì thế ta hay ngừng nói chuyện
Khi nhìn trời thắm giữa ban ngày.
Và trên những cánh đồng mênh mông
Tôi lại thấy cò bay thong dong
Khép kín dọc ngang, như dưới đất
Khi chúng là người lính xung phong.
Chúng đi bát ngát dặm đường dài
Trong sương mù nhẹ gọi tên ai
Có phải thế chăng mà tiếng chúng
Rất gần tiếng nói của quê tôi.
Mỗi lúc đàn cò trắng lượn ra
Cánh dăng mệt mỏi buổi chiều tà
Nếu giữa hàng bay có khoảng trống
Phải chăng đấy chỗ dành cho ta!
Chắc chắn một hôm xé lớp mù
Tôi theo cò trắng đi chu du
Ôi chim mà ngày xưa
Tôi quên trên đất thẳm
Tiếng tôi gọi bây giờ
Vào lòng chim sâu đậm.”
Bản dịch của Thụy Anh:
“Những người lính không về sau trận đánh
Chiến trường xưa đẫm máu bao ngày
Tưởng như họ không nằm trong đất lạnh
Mà hóa thành muôn vạn sếu trắng bay
Đàn sếu trắng vẫn từ thuở ấy
Bay mãi đến bây giờ, cất tiếng gọi ta
Bởi thế chăng nên ta thường buồn bã
Ngừng chuyện giữa chừng đưa mắt ngắm trời xa?
Hôm nay đây khi bóng chiều chạng vạng
Tôi thấy sếu bay trong lớp sương mù
Thành đội hình âm thầm như năm cũ
Những con người dàn trận bước nhẹ chân
Sếu cứ bay đường xa lắc chẳng phân vân
Và những cái tên được điểm lên khắc khoải
Bởi thế chăng nên từ thuở xưa hoang dại
Tiếng Ava ta đã giống tiếng sếu trời?
Mũi tiến công xưa đã mỏi mệt rồi
Bay .. bay mãi trong ngày tàn sương muộn
Và giữa đội hình kia nhỏ nhoi khoảng trống
Chỗ trống này có lẽ để dành tôi?
Rồi sẽ đến ngày cùng đàn sếu tôi trôi
Trong bóng khói sương. Từ dưới làn mây tối
Bằng tiếng chim tôi sẽ cao tiếng gọi
Nhắn những người tôi bỏ lại trần gian…”
Chép luôn bản dịch sang tiếng Anh bài này
”
“Cranes”
It sometimes seemed to me that the soldiers,
Who didn’t return from bloody fields,
Didn’t lie down into our ground
But turned into white cranes.
And they are flying and are screaming their voices to us now
And they do it from that old time.
May be it is the reason why we often stop talking ruefully
When we look in sky.
The weary wedge of cranes is flying in sky,
It flies in the end of the day.
And there is a small interval inside this wedge
May be, it is a place for me.
May be, it will be a day and I shall fly
With the flock of cranes in the same blue sky
And I shall call everyone, whose I left in a ground,
From the sky by on the language of birds.
Cảm ơn bạn Linh.
Em chẳng thích văn học Nga lắm mà em đang cần phaỉ làm bài thi môn này. Các anh chị ai có tác phẩm văn học Nga nào cảm thấy hay và dễ hiểu chỉ cho em với a. Cảm ơn mọi người nhiều.