Đạo Văn — Nên hỏi câu gì?
Ngô Quang Hưng | 14 tháng 03, 2009 | 
Bản để in
Thầy cho em hỏi nếu em dùng kết quả ở một paper chắp với kết quả ở một paper khác rồi tỉa tót thì có bị xem là đạo văn không ạ?
Về mặt cơ học thì câu trả lời rất rõ ràng: 1. Cái gì (kỹ thuật, kết quả, giả thuyết, chứng minh, v.v.) lấy từ paper khác thì cite lại nguồn. Không cite lại nguồn là “đạo”. Chỉ những thứ là “tri thức chung” thì không cần dẫn nguồn. 2. Còn nếu lấy vài kết quả của người khác (hay của mình) nhưng có citation cẩn thận, rồi dùng chúng để chứng minh kết quả mới thì không phải là “đạo”, dù rằng cái mới đó chỉ nhỏ thôi.
Thật ra tôi nghĩ không cần hỏi câu “X có bị xem là đạo văn không”? Câu hỏi của một người làm nghiên cứu luôn luôn phải là “X có đáng để mình mất thời gian quí báu của cuộc sống vào làm không?.
Ví dụ, có thể hỏi:
- Vượt đèn vàng trước khi nó đỏ có phải là phạm pháp không? Vượt đèn đỏ trước khi nó sang xanh 1 giây có phạm pháp không?
- Hối lộ để con mình được học trường tốt (sai tuyến) có nên không? Mang quà tết đến biếu xếp hơi trên mức xã giao một chút có nên không?
- Đi làm và ra ngoài ăn trưa 2 tiếng có nên không?
- …
Tôi sẽ trả lời: “làm thế nào mà thấy thanh thản trong lòng là được.”
Ngan gon ma khong de lam. Cam on bac.
… ăn trưa mà mất 2h
Những cái này bên y học gọi là gray zone, khó xác định là đen hay trắng. Thường thì phải làm lại lần nữa để xác định rõ hơn. Lặp đến khi nào xác định rõ thì thôi
Bác Hưng ơi, 2 câu hỏi sau đồng ý với câu trả lời của bác cả 2 tay, vì đó là những câu hỏi của người lớn. Còn câu đèn vàng đèn đỏ thì trẻ nhỏ cũng có thể hỏi mà, mà trả lời trẻ con như vậy thì hổng ok, hì hì… Tụi nhóc sẽ thấy phấn khởi khi mình vượt trước người khác đó nha còn hậu quả thì “người khác nghĩ thôi, tụi con chưa nghĩ tới”
Em vẫn hay thức mắc là những trí thức như thế nào thì là “trí thức chung”, và thực sự việc “đạo văn” được định nghĩa như thế nào ạ?
Chào Lương Hoài Xuân,
Nói chung tôi nghĩ là mình nên thành thật với bản thân. Cái gì (mình tin là) mới thì bảo là đóng góp mới. Vậy thôi, là tránh được “đạo văn” rồi.
“Kiến thức chung” ví dụ như dùng đạo hàm thì không cần phải trích dẫn Principia Mathematica của Newton.
“Kiến thức chung” ví dụ như dùng đạo hàm thì không cần phải trích dẫn Principia Mathematica của Newton.
Anh Hưng có thể khái quát hơn nữa được không, vì những người như tôi đang cần hiểu rõ
Chào anh Hà,
Tôi không thật sự có một hướng dẫn có hệ thống về đề tài “khi nào thì cite, khi nào thì không”, chỉ có ví dụ thôi.
Nếu tôi học được một kỹ thuật trong một bài báo nào đó và dùng kỹ thuật này trong chứng minh của tôi, và theo tôi hiểu thì kỹ thuật này đúng là từ bài báo đó ra, thì tôi sẽ cite bài đó khi áp dụng kỹ thuật đó. (Thay “kỹ thuật” bằng “kết quả”, “thuật toán”, và bất kỳ cái gì khác tôi học từ bài báo nọ.)
Tuy nhiên, có những kỹ thuật đã phổ thông đến mức cứ cite liên tục như vậy sẽ làm cho bài báo khó đọc. Ví dụ như “dynamic programming” thì ai cũng biết là từ Bellman-Ford. Do đó, khi dùng dynamic programming thì chỉ cần nói dynamic programming mà không nhất thiết phải cite lại bài báo của Bellman-Ford. Có lẽ, “rule of thumb” là: nếu kỹ thuật đã nằm trong sách giáo khoa một thời gian (> 10 hay 15 năm), thì chỉ cần dùng tên kỹ thuật mà không cần cite nguồn.
Tuy nhiên, tôi sẽ rất thành thật và không claim là tôi sáng tạo ra kỹ thuật dynamic programming.
Bọn referees tốt sẽ nói cho mình biết là mình viết bài này có original hay không, cite thế nào cho đúng. Sau một thời gian có kinh nghiệm rồi thì mình sẽ tự biết viết bài báo như thế nào.