Vài ấn tượng về mấy hội thảo KHMT ở VN năm nay (TQKhoat, Nguyễn Hùng Sơn)
Ngô Quang Hưng | 06 tháng 01, 2009 | 
Bản để in
Anh TQKhoat có gửi vài cảm nhận thú vị bên mục gỡ rối tơ lòng. Thiết nghĩ đây là một đề tài quan trọng, tôi copy lại dưới đây để các bạn đọc bình luận thêm.
Chào anh Hưng và các anh chị. Hôm nay cũng là một ngày rảnh nên em lên tâm sự với các anh chị vài cảm nhận của riêng em, cảm nhận của một người đang cần tầm sư học đạo, về một số hội thảo Quốc tế được tổ chức ở VN.
Hiện nay em chỉ đang học nốt cái graduate study ở VN. Tuy nhiên em lại rất mong muốn là có thể đi tiếp vào con đường ngâm cứu về KHMT nhiều hơn. Biết vậy, quyết tâm vậy, nhưng mà kiến thức của em thì eo hẹp quá các anh chị ạ. Muốn nạp thêm vài bộ công phu hay quyền pháp gì đó nhưng thật khó. Khó vì lười
, rồi khó vì bộ pháp đó khó, … Nói là thế, thế nhưng làm thế quái nào mà em lại mày mò ra được vài thứ cỏn con để đi “khoe” với thiên hạ VN
Thú thật với mọi người là em cũng chưa đủ đẳng cấp (và xiền bạc) để có thể đi tham dự các hội thảo quốc tế lớn trong KHMT như STOC, FOCS,… Nhận được cái thông báo đi dự hội thảo, thế là em hăm hở chuẩn bị khăn gói quả mướp lên đường. Dòng rã vài tiếng đồng hồ cũng đến được HCM city để tham dự hội thảo RIVF08, hội thảo quốc tế đầu tiên mà em tham dự
Lần đầu tiên bước chân đến HCM, em cùng thằng bạn chân ướt chân ráo đã phải lăn lội đôn đáo tìm nhà trọ. Lại vài tiếng dòng rã nữa mới tìm được một nhà nghỉ phù hợp với túi tiền ít ỏi. May quá
Ngày đầu tiên tham dự hội thảo, thật thú vị !! Mở đầu là khoảng thời gian mọi người registration và nạp học phí. (May cho em không phải nạp vì em đang là sv – vớ bở). Rồi nửa tiếng sau tham dự màn chào hỏi của vị chủ toạ Pattric Ballot. Sau khi một vài vị được invited lên thuyết trinh diễn văn thật dài thì cũng được về từng phòng riêng của các chuyên môn.
Mở đầu phòng em toạ thiền là một anh fellow ở Hàn Quốc biểu diễn Kinh vân hay gì đó em chả hiểu được (em thiền mà
đến não lòng vì một Hội thảo Qtế !.
Thế rồi đến lượt em biểu diễn bộ pháp vừa mới tu luyện được. Sau khoảng 25h thì mệt quá đành nghỉ vậy:). Không hiểu là mọi người ngồi nghe có để ý gì không mà chả thấy mấy người góp ý (hỏi han) gì cả, chỉ có mỗi một vị người pháp gốc việt hỏi. Chả hiểu công phu english của em luyện đến mức nào mà tồi thế, ông ấy hỏi những gì đó mà em nghe đầu chẳng xuôi đuôi chẳng lọt
Hai ngày tham dự hội thảo rồi nhanh chóng qua đi, tất nhiên toàn bộ hội thảo dài tới 4-5 ngày ròng. Em mặc dù thích tham dự lắm nhưng lại phải quay về giải quyết chiến sự ở hà nội (chiến đấu với bọn kỳ thi
Qua 2 ngày tham dự, một vài suy nghĩ cứ nhảy nhót trong đầu em mãi. Thứ nhất, người làm về khoa học lão thành trong nước đâu hết? Sao chỉ thấy toàn là các fellow đến, mà chủ yếu là từ hải ngoại về mới lạ chứ? Theo đánh giá của dân KHMT trong nước thì RIVF là một trong các hội thảo QT tốt nhất trong nước, vậy mà chả thấy bóng dáng báo cáo của các vị GS. Thứ hai, Một vài bộ pháp trong đó chất lượng vẫn còn chưa cao và chưa thể mang ra đấu trường ngoài được
Đấy là vài cảm nhận về RIVF. Tuy nhiên em thấy nó còn tốt hơn nhiều cái ICTACS ở Nha Trang sắp tới. Không tin thì mọi người cứ vào trang chủ của nó mà xemhttp://www.fit.hcmuns.edu.vn/ictacs09/Home.aspx
Trong bảng thông báo important dates, các dòng chữ xoá nhoè nhoẹt. Ngày cứ thay đổi như chong chóng. Anh hưng và mọi người chắc không nhận được cái bảng poster đầu tiên của nó. Trong poster đó, Paper Submission Due là từ tháng 7; nhưng cuối cùng thì sao? chuyển sang ngày 29/9, rồi cuối cùng mới toạ ở ngày 10/10 không hiểu lý do là gì !!! (chắc là có quá ít bài gửi:). Xem quá khứ của nó thì năm 2006 cũng thế, có mỗi 7-8 bài gì đó – pótay. Thật đáng buồn cho cái đấu trường này.
Còn hội thảo về “Một số vấn đề chọn lọc trong CNTT và TT” thì phải nói là vái lạy luôn
Còn đây là một nhận xét thêm của anh Nguyễn Hùng Sơn
Tôi cũng vừa về VN dự hội nghị PRICAI’08 mà anh Hồ Tú Bảo đã tổ chức rất thành công ở Hà nội và khẳng định rằng các quan sát của bạn TQKhoat là rất chính xác. Tôi thấy thực sự đáng tiếc khi nhìn thấy hội trường ngồi nghe các invited talks chỉ vẻn vẹn 1 vài sinh viên + 1 vài giáo viên đã từng du học ở nước ngoài đi nghe, còn các sessions thì hầu như không có ai. Đặc biệt GS. Hồ Tú Bảo có 1 tutorial (free for students) về cách viết research papers và làm presentation – chỉ có khoảng 20 người tham dự!!! Tất nhiên khi hỏi về lí do tại sao ở VN không có điều kiện làm research thì ai cũng bảo rằng không có điều kiện tiếp xúc với các nhà ngiên cứu thế giới.
Đây không phải là lần đầu tiên tôi nhận ra vấn đề này. Các hội nghị trước đó cũng vậy. Tôi cũng không rõ lý do tại sao? Có lẽ là có nhiều nguyên nhân: giáo viên, sinh viên, kinh phí, phương pháp tiếp cận, tính thiếu tự tin, xông xáo, …
Các anh chị nghĩ sao về vấn đề này? làm thế nào để thay đỏi đây?
Câu hỏi của các anh rất quan trọng. Tôi thì không có kinh nghiệm về tổ chức hội nghị ở VN và tình hình nghiên cứu trong KHMT ở VN. Tôi sẽ suy nghĩ thêm về đề tài này và bình luận sau. Hy vọng các bạn đọc có thể bình luận và cung cấp thêm thông tin.
Tôi chỉ xin đính chính lại một chút về những thông tin chưa chính xác về hội nghị ICTACS 2006 do bạn TQKhoat đề cập bên trên.
– Website hội nghị: http://www.fit.hcmuns.edu.vn/tacs2006
– Số lượng bài báo được chấp nhận: 28/43, chi tiết: http://www.fit.hcmuns.edu.vn/tacs2006/AcceptedPapers.pdf
Xin chân thành cám ơn.
a
Nói thật đọc bài của bạn TQKhoat xong mình tự hỏi TQKhoat là đứa nào mà láo quá vậy. Bức xúc quá nên viết vài lời bình luận về bài viết của bạn TQKhoat
“Mở đầu phòng em toạ thiền là một anh fellow ở Hàn Quốc biểu diễn Kinh vân hay gì đó em chả hiểu được (em thiền mà
)”
) bạn không ngại người ta sẽ nhủ “Không hiểu là mọi người ngồi nghe có để ý gì không mà chả thấy mấy người góp ý (hỏi han) gì cả” còn không thì có lẽ là tiếng Anh của bạn… mà đúng là vậy rồi vì bạn nói là “nhưng phải công nhận là công phu english của anh ta thật tuyệt, ít nhất là hơn hẳn em (có khi phải khổ luyện đến 10 năm cũng chưa hạ được gã đó 
)”
=> chắc tiếng Anh của bạn dở quá nên không hiểu hoặc là bài của anh đó khó hiểu quá. Nếu không hiểu sao bạn chả hỏi gì để đóng góp
“Không hiểu mọi người bận rộn tu luyện ở đâu mà phòng em ngồi vắng hoe, chỉ được vài mống (khoảng 5-6 gì đó bao gồm cả 2 vị chủ toạ phòng)”
)”
, rồi cuối cùng thế nào mọi người cũng đoán ra” mình nghĩ bạn nên luyện công phu của bạn thêm 10 năm nữa (như ý bạn nói ở trên) thì bạn sẽ không gặp khó khăn để hiểu mấy câu hỏi đâu ráng lên nha.
=> vậy bạn có đi nghe người ta trình bày không? Câu trả lời là không vì “Em mặc dù thích tham dự lắm nhưng lại phải quay về giải quyết chiến sự ở hà nội (chiến đấu với bọn kỳ thi
=> “Chả hiểu công phu english của em luyện đến mức nào mà tồi thế, ông ấy hỏi những gì đó mà em nghe đầu chẳng xuôi đuôi chẳng lọt
Mà công nhận bạn cũng tài thiệt “há miệng không sợ mắc quai” biết nói người khác mà không nghĩ đến mình, khâm phục, khâm phục.
“Theo đánh giá của dân KHMT trong nước thì RIVF là một trong các hội thảo QT tốt nhất trong nước, vậy mà chả thấy bóng dáng báo cáo của các vị GS”
=> Bạn có chắc là không có bài nào hay báo cáo nào của các vị GS không? Bạn không đi nghe đầy đủ sao biết được? Bạn cần phải thêm dẫn chứng nhé. Nếu nêu ra mà không có dẫn chứng bị anh Phạm Minh Tuấn “bắt bài” được như cái số liệu ICTACS 2006 thì quê lắm đó. Làm khoa học thì bạn phải nắm rõ nguyên tắc này chứ. Đến đây mình bắt đầu nghi ngờ kết quả nghiên cứu của bạn, hic không biết bạn dẫn chứng trong paper của mình có đúng không hay chỉ nói bừa ra đấy.
“Thứ hai, Một vài bộ pháp trong đó chất lượng vẫn còn chưa cao và chưa thể mang ra đấu trường ngoài được
”
=> Bạn thể liệt kê ra thử một vài cái “vẫn còn chưa cao” như bạn nói không? Cái này là do cá nhân bạn đánh giá hay ai đánh giá vậy, có đáng tin tưởng không? Nếu là do bạn đánh giá thì mình nghĩ trình độ của bạn cao siêu lắm hoặc là bạn đang ….. “xạo” hoặc nói bừa vì có đi nghe đủ đâu và nghe cũng chả hiểu đâu (theo lời của bạn ở trên)
Sau khi đọc xong bài viết mình thấy bạn TQKhoat chẳng phải muốn tâm sự gỡ rối tơ lòng gì cả mà chỉ muốn chỉ trích hội nghị, đề cao bản thân và khoát lát, mình nghĩ bạn TQKhoat nên đổi tên là TKhoátLát thì sẽ hợp hơn.
Số lượng bài báo được chấp nhận là 28/43, vậy mà lại bị xuyên tạc là có mỗi 7-8 bài. Nếu không có anh Phạm Minh Tuấn đính chính thì mình cũng tin là thật. Hic, pó tay, pó lý với anh TKhoátLát luôn
Xin đưa thêm thông tin cho chính xác:
TKhoát(Lát) viết:
“Theo đánh giá của dân KHMT trong nước thì RIVF là một trong các hội thảo QT tốt nhất trong nước, vậy mà chả thấy bóng dáng báo cáo của các vị GS”
=>
Đây là trích 1 ít bài trong RIVF06, nếu bạn cần tôi sẽ list thêm ở RIVF07 và RIVF08.
Bài báo của các giáo sư trong nước:
1. A structured indexing model based on noun phrases
Bao Quoc Ho; Thi Bich Thuy Dong; Chevallet, J.; Bruandet, M.
Page(s): 81- 89
2. Hand gesture classification using boosted cascade of classifiers
Thang B. Dinh; Van B. Dang; Duc A. Duong; Tuan T. Nguyen; Duy-Dinh Le
Page(s): 139- 144
3. Vietnamese proper noun recognition
Q.Nguyen, C.; Phan, T.T.; Cao, T.H.
Page(s): 145- 152
4. A maximum entropy approach for vietnamese word segmentation
Dinh Dien; Vu Thuy
Page(s): 248- 253
Trong đó:
cô Đồng Thị Bích Thủy ở KHTN Tp.HCM
thầy Cao Hoàng Trụ ở BK Tp.HCM
thầy Dương Anh Đức ở KHTN Tp.HCM
thầy Đinh Điền KHTN Tp.HCM
Bài báo của giáo sư nước ngoài:
1. Optimal path planning for air traffic flow management under stochastic weather and capacity constraints
d’Aspremont, A.; Sohier, D.; Nilim, A.; El Ghaoui, L.; Vu Duong
Page(s): 1- 6
2. Reallocation time calculation according to slot occupation rate
Ferchaud, F.; d’Aspremont, A.
Page(s): 75- 80
Trong đó
- Alexandre d’Aspremont (http://www.princeton.edu/~aspremon/) ở Princeton (học trò của Stephen Boyd).
- Laurent El Ghaoui (http://www.eecs.berkeley.edu/~elghaoui/) ở UC Berkeley (cũng học trò của Stephen Boyd).
Tôi có nói chuyện với Alexandre ở RIVF06 Gala dinner, tôi không hiểu là bạn TKhoát(Lát) trình độ đến mức nào, hay là những người ở đây không đủ trình độ tiếng Việt để tiếp chuyện với bạn.
Có thể điều kiện nghiên cứu trong nước còn khá thiếu thốn, nhưng tôi chắc với bạn rằng tôi đã gặp một số người làm nghiên cứu nghiêm túc trong nước (có thể không cần phải so sánh kết quả nghiên cứu với các nhóm ở nước ngoài khi điều kiện nghiên cứu và môi trường của họ tốt hơn nhiều).
Còn hai tác giả nước ngoài 1 là Assistant Prof ở Princeton University và 1 là Associate Prof ở UC Berkeley chắc không biết đã đủ tầm để nói chuyện với bác Khoát (Lát) chưa? Nếu ai làm về optimization chắc cũng phải biết đến Stephen Boyd chứ
.
Đồng ý là phê bình là để phát triển, nhưng nên thận trọng và chính xác.
Thân,
Theo tôi ngày sẽ càng có nhiều người quan tâm đến ICTACS và IRIVF vào đây bình luận và sẽ lòi ra thêm những thông tin không chính xác. Tôi nghĩ anh TQKhoat phải sớm có trách nhiệm đính chính lại với những thông tin anh đã sai lệch, xuyện tạc.
Âu đó cũng là TRÁCH NHIỆM và cái ĐỨC của người làm khoa học.
Mọi người có thể góp ý, nhưng không nên móc máy vào tên người ta. Mình thấy không hay lắm vụ này.
Anh Khoát có tăm tia em Thúy không vậy?
http://www.vnexpress.net/GL/Van-hoa/2008/12/3BA098AD/
Sau khi đọc bài của bạn TQKhoat và các comments, tôi cũng có một số suy nghĩ vì trước đây tôi cũng là người có “một ít dính dáng” đến công tác tổ chức các hội nghị quốc tế đó (chỉ là chân thu tiền đón khách…).
Trước hết, có một số nhận xét của bạn Khóat tôi thấy là chính xác như: ít người tham dự ở các sessions, ít người tham gia đặt câu hỏi. Ai tham gia hội nghị cũng sẽ thấy điều này, nhưng tại sao lại như thế và làm thế nào để khắc phục nó?
Theo cá nhân tôi, nguyên nhân khách quan có thể là có nhiều sessions diễn ra đồng thời, các bài báo cáo trong session không đủ hấp dẫn người nghe. Nguyên nhân chủ quan có thể là bận các việc khác hoặc không đủ kinh phí (chỉ tham dự được vài ngày), ngại nói tiếng Anh không tốt (không dám hỏi), sợ chê cười do câu hỏi quá đơn giản, chỉ tham gia các chủ đề mình quan tâm…
Đứng ở góc độ người tổ chức hội nghị, bạn sẽ làm gì để khắc phục điều đó? Bản thân tôi thì chỉ thấy các biện pháp khả thi là: tạo trang web cho hội nghị, chọn một committee tốt, cố gắng giữ được “chất lượng” của hội nghị qua việc làm tốt công tác review. Nếu giữ được chất lượng tốt thì hội nghị sẽ dần tốt hơn, có đông người tham dự hơn.
Tôi rất khâm phục những người tổ chức hội nghị. Họ là những người có tâm huyết với nền KHKT nước nhà nói chung và KHMT nói riêng. Dẫu biết sẽ gặp nhiều khó khăn nhưng họ vẫn cố gắng tổ chức. Nếu không có những người tiên phong như thế thì khi nào chúng ta mới có được một hội nghị quốc tế chất lượng? Để có được hội nghị tốt, cần phải có thời gian và kinh nghiệm.
Cuối cùng, chúng ta đều biết rằng đi dự hội nghị quốc tế đối với SV Việt Nam là rất khó khăn nên đây là cơ hội rất tốt cho họ để có dịp tiếp xúc, trao đổi với các nhà khoa học nước ngòai. Nói nôm na là nếu bạn có bài trong các hội nghị này thì hồ sơ của bạn sẽ “nặng ký” hơn với chi phí “hợp túi tiền” sinh viên hơn.
Em là 1 sinh viên đang theo học 1 ngành nhỏ của IT, có ít nhiều liên quan đến CS. Từ góc nhìn của 1 sinh viên, em có vài suy nghĩ như sau:
Vấn đề “ít người tham dự ở các sessions, ít người tham gia đặt câu hỏi. Ai tham gia hội nghị cũng sẽ thấy điều này, nhưng tại sao lại như thế và làm thế nào để khắc phục nó?”
Thực ra sv chúng em rất rất muốn tham gia các hội thảo trong cũng như ngoài nước. Nhưng ngặt nỗi thông tin về các hội thảo quá ít ỏi và không công bố rộng rãi, ít được các nhà trường quan tâm. Tại sao BQT không gửi 1 vài thông báo về các trường có ngành liên quan mời tham dự, hay đăng tin trên các diễn đàn của sinh viên?
Trước đây em có tham gia làm 1 vài hội thảo quy mô nhỏ, chủ yếu là sinh viên đứng nói về các chủ đề đại loại như định hướng ngành, 1 ít vấn đề chuyên môn từ góc độ của người học…….(nội dung có thể ko uyên bác như hội thảo KHMT được đề cập bên trên). Tuy nhiên, vì được công bố rộng rãi thông tin liên quan trên diễn đàn của trường, tổ chức phát tờ rơi, đưa thư mời đến các trường khác……nên số sv tham dự khá đông và có ko ít các GS trong và ngoài trường. Các bạn SV trao đổi rất cởi mở và tranh luận sôi nổi đến mức nhiều lúc cứ như cãi nhau
nói chung là vui và em thấy rất bổ ích
Thiết nghĩ, nếu những hội thảo như vừa rồi, mà có tổ chức quảng bá thông tin rộng rãi đúng mức thì chắc ko đến nỗi ảm đạm như vậy. Hơn nữa, để xảy ra tình trạng người đến báo cáo lại phải tự kiếm nhà trọ thì BTC cần rút kinh nghiệm
ở việt nam, người ta làm gì cũng lo miếng cơm manh áo hàng ngày, co’ đủ cơm áo rồi thì lo có xe đẹp nhà cao cho bằng bạn bằng bè, làm khoa học phải lo từng đồng kinh phí (ko có nguồn ổn định), rồi phải tính toán làm xong cái bằng hay tham gia cái hội nghị rồi có thêm điểm để lên chức, để làm PGS,GS hay không.
Tất cả những điều đó là nguyên nhân sâu xa cũng những hiện thực trên. Nếu muốn thực sự giải quyết được thì tự thân các nhà khoa học cũng kho’, đó là vấn đề của xã hội. Cho nên thực sự ai đó đam mê làm khoa học thực sự trong giai đoạn hiện nay thì chỉ còn cách ra nước ngoài làm rồi đến một ngày nào đó khi hoàn cảnh nó khá hơn thì về thay đổi mấy ty’.
Lâu lắm em mới có dịp vào thăm blog. Thật không ngờ rằng vài suy nghĩ ngắn ngủi của em lại được nhiều người bàn tán thế.
Trước hết em xin lỗi các anh chị vì một số thông tin chưa chính xác về ICTACS06. Có một vài lời nói hơi quá, các anh chị bỏ qua nha. Có thể em cũng phải đổi tên mình thật – theo lời anh TKhoátLát
.
Tuy nhiên em cũng phải nhấn mạnh lại rằng trong phần viết đó chỉ là những suy nghĩ của em về những nhà nghiên cứu lão thành ở VN từ RIVF08, chứ không phải RIVF06(07) anh Trần Dũ ạ. Cùng một vấn đề nhưng mỗi người có một suy nghĩ khác nhau và có thể trái ngược nhau (đó là một tất yếu). Tất nhiên em cũng chỉ là một người đang tầm sư học đạo, nên tầm nhìn còn hạn chế và còn phải học hỏi các anh chị. Anh TKhoátLát nói rất đúng, English của em còn quá kém
và còn phải học thêm nhiều để có thể tiến kịp với tiến bộ của ngành.
Xin cám ơn các anh chị đã có nhiều lời phê bình hữu ích.
Theo cá nhân tôi Hội nghị ở NhaTrang sắp tới (đầu ‘09) chất lượng cũng được đấy chứ. Tôi có gửi một bài nhưng bị từ chối vì “dựa” trên ý tưởng của người khác. Reviewer cũng tinh đấy chứ.
Xin gui cho moi nguoi y kien cua anh Ho Tu Bao.
==================================================================================
Dear all,
Trong lúc chờ máy bay rời tp HCM ở buổi làm việc cuối, tranh thủ viết mấy dòng. Trưa nay nghe người bạn nói về mấy comments về hội nghị quốc tế ở VN (conference, tôi phân biệt chữ “hội thảo” cho workshop), tôi cũng hơi vội nên chưa kịp đọc kỹ.
1. Về comment của TQKhoat, tôi hiểu và thông cảm với quan sát,cảm nhận và ý kiến này. Bạn TQK thích làm nghiên cứu, có một vài kết quả, và có những thất vọng khi lần đầu (?) dự một HNQT. Những ý kiến khác của TQK tôi chưa kịp đọc, nên không comment. Chỉ thêm một điều, tại RIVF’08, cái session về optimization là cái ít người dự nhất. Ở session khác như NLP, có khoảng 10-15 người tùy buổi.
2. Ý kiến của Sơn về PRICAI’08 cũng đúng (một cách cục bộ và với hy vọng nó phải tốt hơn (?)). Anh Sơn và tôi đã làm việc nhiều cho PRICAI’08, đã trao đổi nhiều sau hội nghị. Kể cả TQKhoat và Sơn, đều có phần rơi gặp những sessions hơi yếu. Không phải sesion nào cũng “phọt phẹt” thế. Trong một vài ngày tới (khi về lại Nhật) bọn tôi sẽ để các ảnh lên Web. Các bạn sẽ thấy cũng thấy có những chỗ khá hơn.
3. Nếu buồn, thì tôi và một vài người nữa gần đây dành nhiều công sức cho mấy HNQT này chắc phải buồn nhất. Thực sự tôi cũng có lúc buồn, nhưng bọn tôi đều bảo nhau, “làm với VN thì không nên buồn nhiều, có buồn cũng đừng buồn lâu”.
4. Quan trọng hơn là các bạn đều thấy giữa ta (VN) và thiên hạ có những khoảng cách rất lớn về nghiên cứu khoa học. Việc này ai cũng rõ va fvif vội tôi không thể nói bây giờ. Nếu ta không làm gì, thì khoảng cách sẽ ngày càng lớn. Tuy nhiên, tôi thấy một hai năm gần đây chất lượng mấy HNQT ở VN có khá dần lên.
…
Tôi chắc các bạn đều đã đọc “Rừng mắm” của Bình Nguyên Lộc. Mỗi khi nản lòng, tôi lại nhớ đến truyện này. Hôm nay, muốn trích lại một chút ở cuối gửi các bạn. Mong có nhiều người góp ý để mọi người ở VN tham gia tích cực hơn vào các HNQT. Mong các bạn cũng góp phần mình cho các việc này khi có thể.
HTB
–
Trích “Rừng Mắm”:
“Ông nói điều này, không biết con hiểu được hay không. Là tổ tiên ta ngày xưa từ miền trung tràn vào đây đều chịu số phận là cây mắm cả, từ xứ Đồng Nai nước ngọt tới đây, ở đâu cũng hoang vu cả.
Họ đã ngã rạp trong chốn ma thiêng nước độc này để lót đường cho con cháu họ đi tới, y như là đàn kiến xung phong, tốp đầu liều chết đuối lội qua lộ nước rộng đắp đường để làm cầu cho bạn đi sau vào nơi có chất ngọt.
Tất cả mấy lớp tiên phong đầu đều ngã gục như rừng mắm rồi ông sơ ông cố con, ông nội đây là tràm mới kiếm được miếng ăn…
- Tía!
Thằng Cộc lo lắng không biết tía nó sẽ làm tràm như nó được hay không và kêu tía nó bằng một giọng thương yêu trìu mến hết sức.
- Thôi nhổ sào đi về cho kịp con nước, ông nội ra lịnh.
Ông nội vui vẻ quá, ông bỗng nhớ sực lại những câu hò của thế hệ người tiên phong đi khai thác đất hoang ở miền nam, mà ngày nay thế hệ tràm không hát nữa. Ông cất giọng khàn khàn lên:
Hò… ơi! Rồng chầu ngoài Huế,
Ngựa tế Đồng Nai
Nước sông trong sao cứ chảy hoài
Thương người xa xứ lạc loài đến đây.”
./.
==========================================================================================