Vô chiêu thắng hữu chiêu
Ngô Quang Hưng | 24 tháng 08, 2007 | 
Bản để in
Các mẩu chuyện dưới đây nói về cùng một ý, trả lời cùng một câu hỏi — thế nào là hiểu?
- Độc cô cửu kiếm rắc rối phức tạp, thông minh như Lệnh Hồ Xung mà học mãi mới được vài thức. Vậy mà đến tuyệt đỉnh thì gã chẳng nhớ thức nào. Trương Tam Phong dạy Trương Vô Kỵ Thái Cực Quyền/Kiếm. Dạy xong chiêu nào lại hỏi “con đã quên chưa”? Tiêu Phong loạn đả Tụ Hiền Trang chỉ cần dùng mấy đường Thái Tổ Trường Quyền ai cũng biết.
- Quyển blink của Gladwell kể lại đầy rẫy những chuyện mà quyết định trực quan trong tích tắc của một cá nhân dày công rèn luyện là các quyết định đúng đắn và hữu lý đến kinh ngạc.
- Trong bài “mã hóa tri thức như thế nào“, tôi đã viết rằng khi ta thật sự hiểu một môn học thì trong đầu tôi có một mô hình tái sinh cần cực ít dữ liệu vẫn có thể tái tạo lại nền tảng môn học. Ngoài ra, ta có thể trình bày lại các ý tưởng của môn học một cách rất ngẫu hứng, không cần theo một “giáo trình” xắp sẵn nào cả.
- Tôi học bơi từ năm lớp 5 ở hồ CLB Lao Động (Xẹc cũ). Tôi bơi được cả 4 kiểu ếch, sải, bướm, ngửa. Ngoại trừ bơi ếch còn tương đối, tôi biết rằng 3 kiểu còn lại tôi chỉ biết hình thức mà không hiểu nội dung — bằng chứng cụ thể nhất là tôi thấy mình bơi rất tốn sức mà lại không hiệu quả. Ví dụ: dân bơi chuyên nghiệp bơi sải trung bình cần 30 sải tay (nghĩa là mỗi tay quạt 15 cái) là bơi được 50 mét, rất nhẹ nhàng và hiệu quả. Mỗi sải tay họ bơi được gần 2 mét!
Hai tháng vừa qua, tôi đi tìm hiểu thêm để tìm cách tăng hiệu suất bơi sải của mình. Tôi biết hết các kỹ thuật cơ bản của bơi sải: (a) giữ người thẳng tròng trành như một chiếc thuyền dài (b) thở hai bên (nhịp lẻ) và thở dùng cái rãnh nước do đầu tạo ra khi lướt trên mặt nước, (c) khi quạt tay thì có 4 bước là vươn tới, bẻ ngang, kéo, và đẩy, cùng với giữ tay sát người, (d) đá chân thì phải thẳng và có 4 kiểu nhịp chính: 2, 4, 6-nhịp, và 2-nhịp xéo. Bạn xem thử đoạn video clip dưới đây để biết tôi nói gì:
(Bill Kirby là một nhà vô định Olympic)Tôi cố gắng tập hơn một tháng qua và đã giảm được tổng số sải tay trên 50 mét từ 70 sải xuống còn 48 sải, một tiến bộ lớn và tôi rất vui! (Vui không kém gì viết được một bài báo hay!) Thế nhưng tôi vẫn thấy mình biết bơi sải hình thức hơn là hiểu nội dung. Khi bơi vẫn còn phải nhớ các “chiêu” a, b, c, d ở trên. Muốn bơi thật hiệu quả thì phải “cảm” được cơ thể mình và giao tiếp của nó với nước. Bạn muốn xem dân chuyên nghiệp bơi “vô chiêu” không? Hãy xem Alex Popov — khủng hoảng luôn
(Để ý cú bơi sải thở đằng trước.) - Trong quyển Surely you are joking, Mr. Feynman, Richard Feynman kể lại chuyện ông đi Brazil hồi thập niên 50, thấy học sinh Brazil đọc sách Vật Lý nhiều, làm bài kiểm tra rất tốt, nhưng lại khám phá ra rằng họ chẳng hiểu gì về Vật Lý cả. Cuối chuyến đi, Feynman có cơ hội giải thích cho các nhà Vật Lý Brazil tại sao ông lại nghĩ thế, và làm thế nào để cải thiện sách giáo khoa Vật Lý. Tôi trích ra đây vài đoạn trong chương “O Americano, Outra Vez!” (đoạn tôi trích hơi dài, nhưng tôi rất thích vì rất giống tình trạng học tập ở Việt Nam khi tôi còn đi học — các bạn chịu khó đọc)
The lecture hall was full. I started out by defining science as an understanding of the behavior of nature. Then I asked, “What is a good reason for teaching science? Of course, no country can consider itself civilized unless . . . yak, yak, yak.” They were all sitting there nodding, because I know that’s the way they think.
Then I say, “That, of course, is absurd, because why should we feel we have to keep up with another country? We have to do it for a good reason, a sensible reason; not just because other countries do.” Then I talked about the utility of science, and its contribution to the improvement of the human condition, and all that - I really teased them a little bit.
Then I say, “The main purpose of my talk is to demonstrate to you that no science is being taught in Brazil!”
I can see them stir, thinking, “What? No science? This is absolutely crazy! We have all these classes.”
So I tell them that one of the first things to strike me when I came to Brazil was to see elementary school kids in bookstores, buying physics books. There are so many kids learning physics in Brazil, beginning much earlier than kids do in the United States, that it’s amazing you don’t find many physicists in Brazil - why is that? So many kids are working so hard, and nothing comes of it.
Then I gave the analogy of a Greek scholar who loves the Greek language, who knows that in his own country there aren’t many children studying Greek. But he comes to another country, where he is delighted to find everybody studying Greek - even the smaller kids in the elementary schools. He goes to the examination of a student who is coming to get his degree in Greek, and asks him, “What were Socrates’ ideas on the relationship between Truth and Beauty?” - and the student can’t answer. Then he asks the student, What did Socrates say to Plato in the Third Symposium?” the student lights up and goes, “Brrrrrrrrr-up” - he tells you everything, word for word, that Socrates said, in beautiful Greek.
But what Socrates was talking about in the Third Symposium was the relationship between Truth and Beauty!
What this Greek scholar discovers is, the students in another country learn Greek by first learning to pronounce the letters, then the words, and then sentences and paragraphs. They can recite, word for word, what Socrates said, without realizing that those Greek words actually mean something. To the student they are all artificial sounds. Nobody has ever translated them into words the students can understand.
I said, “That’s how it looks to me, when I see you teaching the kids ’science’ here in Brazil.” (Big blast, right?)
Then I held up the elementary physics textbook they were using. “There are no experimental results mentioned anywhere in this book, except in one place where there is a ball, rolling down an inclined plane, in which it says how far the ball got after one second, two seconds, three seconds, and so on. The numbers have ‘errors’ in them - that is, if you look at them, you think you’re looking at experimental results, because the numbers are a little above, or a little below, the theoretical values. The book even talks about having to correct the experimental errors - very fine. The trouble is, when you calculate the value of the acceleration constant from these values, you get the right answer. But a ball rolling down an inclined plane, if it is actually done, has an inertia to get it to turn, and will, if you do the experiment, produce five-sevenths of the right answer, because of the extra energy needed to go into the rotation of the ball. Therefore this single example of experimental ‘results’ is obtained from a fake experiment. Nobody had rolled such a ball, or they would never have gotten those results!
“I have discovered something else,” I continued. “By flipping the pages at random, and putting my finger in and reading the sentences on that page, I can show you what’s the matter - how it’s not science, but memorizing, in every circumstance. Therefore I am brave enough to flip through the pages now, in front of this audience, to put my finger in, to read, and to show you.”
So I did it. Brrrrrrrup - I stuck my finger in, and I started to read: “Triboluminescence. Triboluminescence is the light emitted when crystals are crushed..
I said, “And there, have you got science? No! You have only told what a word means in terms of other words. You haven’t told anything about nature-what crystals produce light when you crush them, why they produce light. Did you see any student go home and try it? He can’t.
“But if, instead, you were to write, ‘When you take a lump of sugar and crush it with a pair of pliers in the dark, you can see a bluish flash. Some other crystals do that too. Nobody knows why. The phenomenon is called “triboluminescence.”‘ Then someone will go home and try it. Then there’s an experience of nature.” I used that example to show them, but it didn’t make any difference where I would have put my finger in the book; it was like that everywhere.
Finally, I said that I couldn’t see how anyone could he educated by this self-propagating system in which people pass exams, and teach others to pass exams, but nobody knows anything. “However,” I said, “I must be wrong. There were two students in my class who did very well, and one of the physicists I know was educated entirely in Brazil. Thus, it must be possible for some people to work their way through the system, had as it is.”
Well, after I gave the talk, the head of the science education department got up and said, “Mr. Feynman has told us some things that are very hard for us to hear, but it appears to he that he really loves science, and is sincere in his criticism. Therefore, I think we should listen to him. I came here knowing we have some sickness in our system of education; what I have learned is that we have a cancer!” - and he sat down. That gave other people the freedom to speak out, and there was a big excitement. Everybody was getting up and making suggestions. The students got some committee together to mimeograph the lectures in advance, and they got other committees organized to do this and that.
Then something happened which was totally unexpected for me. One of the students got up and said, “I’m one of the two students whom Mr. Feynman referred to at the end of his talk. I was not educated in Brazil; I was educated in Germany, and I’ve just come to Brazil this year.”
The other student who had done well in class had a similar thing to say. And the professor I had mentioned got up and said, “I was educated here in Brazil during the war, when, fortunately, all of the professors had left the university, so I learned everything by reading alone. Therefore I was not really educated under the Brazilian system.”
I didn’t expect that. I knew the system was bad, but 100 percent - it was terrible!
Điều mà Feynman muốn nói cũng chính là điều mà Phong Thanh Dương và Trương Tam Phong dạy bảo: chiêu thức chỉ là hình thức, là các từ mô tả các khái niệm (sóng, hạt, nhiệt, năng lượng), v.v. Biết chiêu thức là chỉ biết cái hình thức mà không biết nội dung. Một học sinh thông minh có thể thao tác cái hình thức (công thức, ký hiệu, tên gọi) để làm bài kiểm tra cho tốt, nhưng điều đó không nhất thiết cho thấy là học sinh nọ thật sự hiểu môn học. Feynman viết một câu thật chí lý: “tôi không thể hiểu được một hệ thống giáo dục khi nó chỉ là một hệ thống tự lan truyền, trong đó người ta thi cử, và dạy học trò mình thi cử“.
Viết đến đây tôi lại nhớ Tú Xương:
Tập tễnh người đi tớ cũng đi,
Cũng lều cũng chõng cũng vào thi.
Tiễn chân, cô mất hai đồng chẵn,
Sờ bụng: thầy không một chữ gì!Lộc nước còn mong thêm giải ngạch
Phúc nhà nay được sạch trường qui.
Ba kì trọn vẹn thêm kì nữa,
Ú ớ u ơ ngọn bút chì. - Bà xã tôi đọc được đoạn bình văn sau đây (xin phép không trích nguồn), bạn đọc xong sẽ hiểu thế nào là “có hình dạng mà thiếu nội dung”:
Những câu văn của Nguyễn Nguyên Phước rất có thể trở thành đích ngắm cho các nhà ngôn ngữ học purist, nhưng mặt khác, chúng đang chứng minh rằng ngôn ngữ rất không có khuôn mẫu, và không có tính kế thừa nhất định. Và đang thay đổi rất nhanh. Có lẽ đã đến lúc tiếng Việt được cung cấp những khả năng diễn đạt mới mẻ, điều mà ngôn ngữ nào cũng xứng đáng được hưởng.
Cám ơn anh Hưng. Bài nay hay quá.
Áp dụng vào ngành giáo dục nếu môt ông thầy mà ngộ được đến tầm “vô chiêu” rồi thì sẽ có một phương pháp giảng dạy đưa học sinh đến với “cảnh giới” vô chiêu ngắn hơn.
Ví dụ ngay đầu tiên lúc học bơi có một ông thầy giỏi có phương pháp chỉ cho anh quạt tay lấy hơi đạp chân anh đã có những thành quả tốt rồi.
Trả lời câu hỏi “thế nào là hiểu ?” thì có lẽ là phải luôn đặt câu hỏi “ta đã hiểu được gì rồi?”. Em thấy cái phương pháp tiếp cận và cách tiếp thu kiến thức hay nói như anh “mã hóa tri thức” là rất quan trọng. Em thấy trường ở nhà mình chả ai quan tâm đến việc tổng kết cái “phương pháp học” cho các sinh viên năm nhất.
Tuy nhiên, nếu để người học tự tìm hiểu thì sẽ tìm được phương pháp hiệu quả nhất cho bản thân vì phương pháp của thây chưa chác áp dụng cho tất cả mọi người.
Tóm lại để đạt tầm vô chiêu thì ngoài nội lực bản thân còn phụ thuộc nhiều vào phương pháp và trình của ông sư phụ.
Lan man một chút, em lại đi “U ơ gọt bút chì” đây
Cảm ơn anh vì bài viết hay. Em đọc thấy rất “nhột”. Nhưng em xin góp ý một chút:
1- Trong môi trường học kém như vậy, người ta vẫn tiếp tục như vậy vì nhu cầu cuộc sống.
2- Thật tình thì phải nói là phần lớn tri thức hiện có của em là học thuộc lòng, còn phần nhỏ là trước đó đã học thuộc lòng nhưng đã được chuyển hóa thành hiểu.
Lý do thứ nhất thì em không muốn bàn. Với lý do thứ 2, em muốn bàn một chút, đối với em có một số kiến thức thực sự rất khó hiểu, ngay cả người rất giỏi giải thích em vẫn không hiểu nhưng em ghi nhớ nó. RỒi đến một ngày tự nhiên nó hiểu, cho nên em nghĩ nếu mình kém 1 tí, thì trước mắt cứ học thuộc lòng đã vậy, vì nếu mình kiên trì nhất định sẽ có lúc nắm bắt được.
Chào các bạn,
Dĩ nhiên là trình của ông thầy quan trọng rồi. Abel từng nói: để giỏi cái thì thì phải “studying the masters and not their pupils.” Để đạt đến trình độ “vô chiêu” thì đúng là chúng ta phải trải qua giai đoạn chỉ nhớ hình thức. Được học thẳng từ “masters” thì đỡ tốn thời gian bơi trong “hồ hình thức” rất nhiều.
Ôi cái ngày nào
mới đạt đến cảnh giới hư vô , có thể dùng kiếm khí như Độc cô cầu bại 
Có khi theo lý thuyết trên muốn đạt đến cảnh giới này thì cũng phải không cầu nó may ra mới được
Đúng là để ngộ được cái vô chiêu thì phải qua một quá trình khổ luyện như bạn datefield nói. Phải có sự tích lũy về lượng nhất định thì mới có sự chuyển hóa về chất. Mỗi người có một cách để luyện khác nhau nhưng nếu được ông thầy chỉ dẫn tốt thì sẽ ngộ nhanh hơn.
Nhân đây em muốn hỏi master Hưng về môn bơi ;-). Em cũng đã bơi sải được nhưng không thể nào smooth được vì cứ vài vòng là lại hụt hơi đuối sức. Em muốn hỏi master Hưng có thể làm rõ hơn giúp em mục c) và mục d) được không ạ. Bốn bước quạt tay cụ thể nó thế nào, bốn cách đạp chân nữa a. Ngoài ra có bài tập bổ trợ nào trên bờ để hỗ trợ động tác dưới nước không ạ? Em xin cảm ơn trước.
Truelie, mô tả chi tiết mấy cử động này khá mất công. Có thể xem thử một instructional video khá tốt này. Bơi sải nhanh chủ yếu là do quạt tay đúng và giữ người ngang mặt nước, giảm thiểu sức cản. Bạn tưởng tượng hai chân mình như hai cái chân vịt (mà bọn thợ lặn thường dùng) là sẽ đá chân đúng. Quạt tay thì nhớ phải làm sao mà cảm được áp lực nước từ bàn tay lên đến khuỷu tay (như một mái chèo). Vì thế, khi kéo tay về phải cong khuỷu lại trước. Xem video của một cuộc thi olympic này, bạn sẽ thấy tất cả các động tác cần thiết.
Em cám ơn master Hưng. Cái video đấy khá rõ ràng. Nhìn người ta bơi đúng là thèm quá. Em sẽ thực hành thử trong tuần này. Em có một thắc mắc nhỏ là bơi như thế thì sẽ không quan sát được trước mặt mình ?. Vẫn có thể bám theo vạch ở dưới nước để chỉnh đường bơi nhưng em toàn bơi bể bình dân, vừa bơi vừa tránh nên bơi kiểu này dễ tai nạn. Trình bày thế thôi nhưng em sẽ tìm buổi vắng vắng để luyện. Hy vong là sẽ được smooth và sau đó mới tính đến tăng tốc độ và giảm số lần sải tay. Xin lỗi vì đã làm loãng cái chủ để hiểu của anh.
Trong “Surely you’re joking”, Richard Feynman cũng có nói về biology students khi cố gắng học thuộc “the map of a cat” giống cái cách học sinh Brazil học vật lý. Đã mấy chục năm rồi nhưng có vẻ như pre-med students ngày nay vẫn trung thành với cách học này.
Ở trường em, nội dung học Calculus (up to Vector Calculus and not including Diff. Eq.) được chia thành 2 required courses for natural sciences (NS) students (including Math, Physics, many CS, and even much more pre-med students) và 3 required courses for business students (tất nhiên business students có thể lấy lớp của natural sciences nếu cảm thấy tự tin). Mỗi lớp đều là 4 credit hours. Cho nên, business students có vẻ như less-competent than natural sciences students.
Nhưng kinh nghiệm TA của em và nhiều TA khác thì thấy không phải như vậy. Business students are more interested in learning Math and in some sense smarter than natural sciences students, on average. Cách dạy cho 2 lớp NS calculus thì cũng more recipe-based. Điều này có thể do nội dung lớp biz-calculus chỉ bằng 2/3 nội dung lớp NS-calculus.
Nhưng cũng có 1 số lý do khác. Rất nhiều sinh viên bên Physics và tương đối nhiều bên Math & CS complain về 2 courses Calculus mà họ phải học: too boring, no motivation, cook-book approach, etc. Pre-med students, on the other hand, work hard and perform pretty well nhưng những sinh viên này thật ra không thích thú gì với Toán và có lẽ cũng chẳng hiểu mấy ý nghĩa của việc học Toán. They seem to care only about grades.
Truelie, Ở Mỹ có cái sướng là có rất nhiều hồ bơi đúng chuẩn: dài 50 mét, 8 lanes. Ở trường tôi khi nào đông lắm thì 2, cùng lắm là 3, người bơi 1 lane, vẫn còn rộng chán. Ở dưới mỗi lane có một đường kẻ thẳng, cho nên ta có thể tự điều chỉnh để bơi thẳng rất dễ. Ngoài ra còn có các hồ bơi công cộng giông giống CLB Lao Động hồi xưa, nhưng nước trong hơn tỉ lần.
Tôi không biết bây giờ thế nào, chứ hồi xưa đi bơi khó mà bơi được một mạch từ đầu đến cuối hồ mà không đụng ai. Tập kỹ thuật chắc là khó. Ở Sài Gòn bây giờ hồ bơi nào “bơi được” nhất?
dongta tôi đã nghe khá nhiều các nhà toán học than phiền rằng calculus “giết chết” nhiều tài năng toán học vì bọn trẻ tưởng toán là như thế. Nếu tôi có quyền quyết định, tôi sẽ dạy combinatorics trong lớp introduction to math.
Cam on anh Hung nhieu. Em tinh co doc duoc blog cua anh. Co rat nhieu bai hay, bo ich va thu vi !!!
Cái “vô chiêu thắng hữu chiêu” này thật đáng tiếc là rất khó truyền bá cho quảng đại quần chúng. Maybe that’s exactly the point! Nếu không thì ai cũng thành Trương Tam Phong hết à (Hay Einstein, hay NQH)? Mà nếu thế thì làm gì còn Trương Tam Phong nữa?
Nói đùa vậy thôi, em không có ý định phá hoại ý tưởng ban đầu của anh Hưng với kiểu lập luận vòng quanh này (lập luận vị lập luận, nghe có được không nhỉ?).
Nhưng mà em cũng đã “ngộ” ra điều này trong nhiều hoàn cảnh rất khác. Xin góp một ví dụ. Hồi về nước năm 2005, em có nhận làm consultant cho một dự án về micro-credit và community savings ở mấy tỉnh Việt Nam. Em phải đánh giá các budget proposals của các tỉnh cho các hoạt động họ dự định tiến hành, trong đó có việc làm survey về hiệu quả các hoạt động của dự án. Các tỉnh đề xuất chi tiền tổ chức các cuộc họp để lấy feedback của tất cả thành viên của các nhóm thụ hưởng dự án. Với vài nghìn thành viên trong hàng trăm nhóm, sẽ cần hàng trăm cuộc họp như vậy.
Vừa mới trở về từ grad school, trong đầu vẫn còn làu làu những kiến thức về sampling của môn stats, em hăm hở cắt phéng số cuộc họp xuống còn khoảng hai chục và đảm bảo với chị project manager là độ chính xác của survey vẫn sẽ được giữ nguyên, miễn là mình đảm bảo được cái randomization. Chị gái cười, bảo chị không hề nghi ngờ cái phương pháp gì gì đó, nhưng vấn đề chính không phải ở chỗ là lấy được kết quả survey chính xác (mặc dù điều này là cần thiết), mà là tạo một cơ hội để người dân tự nguyện ngồi lại với nhau chia sẻ kinh nghiệm của mình. Mục đích của cách tiếp cận dựa vào cộng đồng chính là tạo cho người dân thói quen ngồi lại với nhau, chia sẻ, hợp tác với nhau. Nói tóm lại, người ta quan tâm nhiều hơn đến cái process, chứ không phải cái results.
Cái process chính là cái hiểu. Mà một kết quả thì có rất nhiều processes để dẫn đến nó (em cố tình tránh dùng từ “phương pháp”, vì theo nghĩa nào đó, phương pháp là cái mà thầy truyền cho trò, tức là vẫn thụ động. Trong khi đó quá trình học tập, theo em, phải là một quá trình hoàn toàn chủ động từ phía người học, tự tìm con đường đi cho riêng mình, độc lập với thầy). Mục đích của cuộc sống, theo em cũng chính là process. (Nếu xét về kết quả thì “thằng” nào chả cuối cùng thì cũng chết).
Thôi, bô lô ba la thế thôi. Phải đi làm đây.
Thành
Đọc bài về vật lý rất hay. Tôi có vài nhận xét sau đây về lối học từ chương của Việt Nam: Nước mình bị ảnh hưởng về khổng giáo nên đầu óc rất khoa bảng. Coi thầy là tuyệt đối. Khi tôi làm luận án cũng vì tính này nên sau ông thầy phải nói là trong ngành nghiên cứu tôi chỉ là người hướng dẫn nên mới phải mất một thời gian thêm để thay đổi cách làm việc. Ở VN, học chỉ để lấy bằng ra làm quan, làm tôi tớ cho một chế độ. Học xong thì không bao giờ cập nhật hóa kiến thức của mình. Hồi nhỏ tôi nghe nói các ông như Nguyễn Mạnh Tường, Trần đức Thảo là rất giỏi, đậu mấy bằng Thạc sĩ nhưng đọc những gì của họ viết thì cũng không có gì là cao siêu lắm so với các nhân vật ngoại quốc. Tôi thấy tại VN ngày nay vô hình trung đã phá vỡ cái tính chuộn khoa bảng. Các cán bộ đều được cử đi học bổ túc nên nay người nào cũng có bằng thạc sĩ , tiến sĩ nên người ta coi thường bằng cấp. Tôi đọc trên mạng tại VN, bộ trưởng bộ Lao động nay đã có bằng tiến sĩ. Tôi nhớ có lần gặp bà ấy trong một hội thảo thì thấy trình độ học vấn của người anh hùng tải đạn không được cao lắm.
Còn phần anh gì muốn tập bơi thì phải phục anh ấy có chí. Bửa tôi nói kỹ lục 50 M nhái của VN là 0:29.60 thì thằng con 12 tuổi ngạc nhiên vì quá chậm vì cháu nó đứng hạng nhì của Junior Olympics miền nam Cali hè vừa rồi. Cháu thiếu 0:0.17 thì phá kỹ lục quốc gia. Nói như vậy chớ so với Mỹ thì còn thua xa lắm. Tôi không biết ở VN ra sao chớ bên này, khi tập có 5-6 người trong một lane, bơi theo chiều ngược kim đồng hồ nên ít đụng nhau lắm. Tuần tự người bơi nhanh trước rồi chậm sau. Kỹ thuật là quan trọng nhất. Hè vừa rồi tôi cho cháu theo một khóa huấn luyện về kỹ thuật thì 5 ngày sau bơi đua Junior Olympics 6 môn thì xuống tối thiểu 2 giây. Tụi nó quay video dưới nước để xem khuyết điểm rồi phân tích các động tác bơi.
Thân
Sony Nguyen
Muo^’n ddu+o.c “vo^ chie^u” trong bo+i lo^.i thi\ tha^n pha?i lo?ng tu+. nhie^n.
).
to^i tin se~ ra^’t co’ i’t cho bo+i lo^.i.
]
La^u la(’m ro^\i kho^ng bo+i thu+o+\ng nu+~a, nhu+ng co’ chu’t kinh nghie^.m (hello .. cu~ng la\ da^n “Xe.c”
Cho bo+i lo^.i thi\ quan tro.ng ca’i xu+o+ng so^’ng pha?i lo?ng va\ ddo^i vai pha?i lo?ng. Xu+o+ng so^’ng lo?ng cho dde^’n khi no’ co’ the^? ba^.t le^n suo^’ng nhu+ ngo.n ro^i (spinal wave) . Xu+o+ng so^’ng dda^?y ba xu+o+\ng. ba xu+o+\ng dda^?y vai, vai dda^?y tay. Bo+i sa?i thi\ hai ba xu+o+\ng mo^.t le^n mo^.t xuo^’ng. Do ddo’ upper body ddu+o+.c propelled (bu’ng) ve^\ phia’ tru+o+’c . Ca? tha^n the^? hoa.t ddo^.nng a(n kho+’p chu+’ kho^ng chi? tay va\ cha^n. Thu+? ta^.p the^’ na\y
(http://www.youtube.com/watch?v=oGdXlzGUN2Y) mo^~i nga\y 100 la^\n
[ hm ... ba^y gio+\ kho^ng bie^'t mi\nh co\n bo+i no^?i mo^.t vo\ng ho^\ olympic size kho^ng nu+~a