Học bao nhiêu là đủ?

Hôm nọ, đang thao thao chứng minh rằng Bland’s pivoting rule sẽ giúp phương pháp đơn hình (simplex method) không bị lặp vô hạn, thì một sinh viên hỏi

Why are we studying this?

Số là tôi cần khoảng 2, 3 tuần nói về quy hoạch tuyến tính (linear programming) để sau đó dùng vào thiết kế các giải thuật xấp xỉ. Theo một nghĩa nào đó, sinh viên này có lý vì bản thân Bland’s pivoting rule sẽ chẳng có ứng dụng gì (trực tiếp) vào các phương pháp thiết kế giải thuật xấp xỉ sẽ được trình bày trong phần còn lại của học kỳ.

Tôi có hai lý do kỹ thuật giải thích cho việc trình bày một terminating rule cho simplex method: (1) tôi muốn sinh viên làm quen với các kỹ thuật đại số (tuyến tính) để giải quyết các hệ thống phương trình và bất phương trình tuyến tính, kỹ năng này cực kỳ quan trọng trong thiết kế các giải thuật xấp xỉ dùng linear programming; và (2) đã dành 2 tuần để nói về linear programming và simplex method, về duality, separation theorem, và một ít polyhedral combinatorics, thì việc chứng minh rằng simplex method không loop vô tận sẽ hoàn tất thảo luận này.

Khi đó tôi trả lời sinh viên này như vậy. Trong đầu tôi lại nghĩ khác.

Các định lý và thuật toán cơ bản liên quan đến linear programming có thể nói là một trong những khám phá quan trọng nhất của thế kỷ 20. Bản thân việc này đã đủ để tôi muốn biết về linear programming, cho dù chẳng dùng nó làm gì đi nữa! Chẳng lẽ — khi có cơ hội — ta lại không muốn biết KantorovichKoopmans đã nhận giải Nobel về cái gì, không buốn biết von Neumann và Morgenstern có ảnh hưởng lớn thế nào đến kinh tế học (đến năm ngoái — 2005 — mà các game theorists vẫn nhận Nobel). Nhu cầu tri thức định lượng được chăng? Ai lại chẳng muốn bước lên nấc kế tiếp trong 5 mức dốt?

Lẽ nào “thú vị và sâu sắc” không đủ làm lý do cho ta muốn biết một điều gì đó? Với tôi, như vậy là quá đủ. Tôi không cần thêm “có ứng dụng” để quyết định xem mình muốn biết điều đó hay không.

Nhưng rồi tôi lại nghĩ: thế khi nào thì đủ? Hay là câu hỏi của sinh viên nọ vẫn hợp lý? “Tri thức vị tri thức” hay “tri thức vị nhân sinh”? Tôi rất ghét thái độ “tri túc tắc túc” trong quá trình tìm tòi tri thức.

Tôi chợt nhận ra là, trong rất nhiều posts trên blog này tôi đã viết một câu kiểu “những ai học/làm về KHMT đều phải đọc/biết cái này, cái kia, …” Chắc sẽ có bạn nghĩ: “những ai học/làm về KHMT đều phải … sống đã!” Chẳng phải chính tôi đã viết rằng pleasure time thì quan trọng hơn leisure time hay sao? Muốn có pleasure thì còn “phải” làm những thứ thế này nữa chứ (cảm ơn anh Thái đã cho link), thời gian đâu mà “phải” đọc cái này, “phải” đi tìm hiểu cái kia nữa?

Đến đây thì tôi nhận ra rằng câu hỏi “học bao nhiêu là đủ?” là câu hỏi sai. Đáng lẽ ta phải hỏi “học cái gì thì cho ta pleasure?” Với tôi, “thú vị và sâu sắc” là một nguồn pleasure vô tận.

Có lẽ, áp đặt pleasure của mình lên sinh viên là việc làm thiếu công bằng. Nhưng tôi tin rằng một trong những vai trò chính của người thầy là truyền cảm hứng cho sinh viên tìm được pleasure trong những thứ thú vị và sâu sắc, và trong cả quá trình lao động để tìm tòi ra những thứ ấy. Khi tìm được pleasure thì tri thức sẽ vị cả tri thức lẫn nhân sinh.

Pleasure thì bao nhiêu cho đủ?

Chủ đề : Dành cho du học sinhBookmark the permalink. Trackbacks are closed, but you can post a comment.

8 Comments

  1. Posted 13/09/2006 at 10:41 am | Permalink

    Very interesting and logical thought! I totally agree with you. Phải, chúng ta nên học cái gì cho ta pleasure.
    Tuy nhiên, câu hỏi pleasure bao nhiêu là đủ (có lẽ) sẽ không có câu trả lời. Mà theo TM, nó nên là: Pleasure bao nhiêu
    vẫn cho ta pleasure (!?).

    Anyway, TM chỉ thắc mắc sao anh Hưng không trả lời như anh Hưng nghĩ to your student? I think this answer (plus
    “that” answer) will be more interesting (nó sẽ truyền cảm hứng (passion) cho students nhiều hơn)

  2. Posted 13/09/2006 at 10:47 am | Permalink

    “Pleasure bao nhiêu cho đủ?” là câu hỏi tu từ thôi, ý tôi nói là pleasure thì không bao giờ đủ.

    TM nói đúng, đáng lẽ tôi nên cho sinh viên nọ cả câu trả lời này nữa, nhưng ý nghĩ khi đó thoáng qua, và tôi sợ sinh viên nọ có thể bị offended nếu không giải thích kỹ lưỡng.

  3. Posted 13/09/2006 at 12:03 pm | Permalink

    Nhan noi ve simplex method. Nam vua roi Jonathan A. Kelner va Daniel A. Spielman vua tim ra randomized polynomial time algorithm cho simplex method. Jonathan vua lam xong Phd lap tuc duoc nhan vao` lam o MIT.

  4. Posted 13/09/2006 at 1:08 pm | Permalink

    Bài này rất hay, vừa chính xác vừa có cảm hứng :-)! Thật ra không chỉ chuyện học mà chuyện nào cũng vậy: Hễ mình có hứng thú, có niềm vui thì tự nhiên mình sẽ làm hết sức. Vợ chồng, bạn bè với nhau cũng vậy, còn vui vẻ, còn hứng thú thì mới còn tiếp xúc. Anh Hưng vẫn còn viết blog này cũng là vì anh Hưng còn thấy có nhiều hứng khởi, có niềm vui. Tôi tập chơi đàn guitar cũng là vì chơi xong một bản đàn hay tự nhiên thấy “phe phê” :-). Dĩ nhiên ta còn phải xét về mặt lợi ích cho xã hội nữa. Chẳng hạn học thì dĩ nhiên là lợi cho mình, lợi cho mọi người, nhưng nếu sở thích của tôi là phá làng phá xóm, tôi có pleasure đấy nhưng có đáng làm hay không. Có một điều chắc chắn, là nếu mình không thích thú thì mình không thể nào làm tốt được.
    Nhưng không có nghĩa là hễ mình có đam mê, có hứng thú thì mình sẽ làm tốt. Cái này phụ thuộc vào khả năng của mỗi người. Có nhiều người cũng mê làm ca sĩ lắm, nhưng cố đến mấy cũng chỉ đến mức độ “chưa lên đã xuống”. Vậy thì “đam mê” với “tài năng” cái nào đến trước? Chẳng hạn nếu anh Hưng không giỏi toán thì anh có thích làm nghiên cứu, có thích tìm hiểu khoa học hay không? Hay là vì anh mê tìm hiểu nên dần dần anh trở nên giỏi toán? (Xin lỗi lấy anh Hưng ra làm ví dụ 🙂 ).
    Cuối cùng, có đôi khi mình phải hi sinh cái mình thích để “kiếm cơm”. Vậy nếu phải lựa chọn giữa một bên là làm cái mình thích với một bên là phải “kiếm cơm” thì mình nên chọn cái nào? Dĩ nhiên nếu cái mình thích cũng là cái “cần câu cơm” của mình thì tuyệt vời, nhưng nếu không phải thì sao? Nếu làm cái mình thích thì đói, còn nếu “kiếm cơm” tích trữ, đến lúc đủ no rồi thì tuổi trẻ đã không còn nữa :-).

  5. Posted 13/09/2006 at 1:32 pm | Permalink

    “Ăn cơm” cũng là một pleasure. Đối với nhiều người (businessmen chẳng hạn) thì “kiếm cơm” cũng là một pleasure nốt!

    Việc tìm một equilibrium giữa các pleasures với nhau là vấn đề cá nhân. Ai tìm được equilibrium của mình thì đắc đạo, lên niết bàn tức khắc :-).

    Về “tài năng” vs “đam mê” thì tôi giới thiệu bài này: A Star Is Made: Where Does Talent Really Come From.

  6. Posted 27/09/2006 at 7:20 pm | Permalink

    Nhan noi ve simplex method. Nam vua roi Jonathan A. Kelner va Daniel A. Spielman vua tim ra randomized polynomial time algorithm cho simplex method.

    Thanks Thanh! I probably will discuss their result the next time this course if offered.

  7. vuvantu bk hn
    Posted 14/05/2009 at 6:06 am | Permalink

    I probably will discuss their result the next time this course if offered.
    bác Hưng có biết là adv để kẹp giữa hai verb không =))

  8. Posted 14/05/2009 at 6:09 am | Permalink

    Thanks. lỗi typo: is chứ không phải if

Post a Comment

Your email is never published nor shared. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*