Trích một bài gần đây ở Talawas
Cách nay khoảng một năm, lượn nhà sách, nhác thấy cuốn (bìa) đỏ Cha thánh của Mario Puzo, “linh tính” đã mách bảo có điều gì, nhưng phải khi mua về cầm giở ra xem mới biết đó chính là tác phẩm The Godfather mà Ngọc Thứ Lang đã dịch hơn 30 năm trước thành Bố Già, còn Ðoàn Tử Huyến và Trịnh Huy Ninh năm 1987 cũng phải mượn chữ Bố Già cực hay và không thể thay khác đi được
Vài ví dụ dịch (sai) buồn cười khác mà tôi còn nhớ:
- Legends of the Fall = Huyền thoại về cái thác (cú này lấy từ một điểm phim trên báo, bà xã tôi kể lại)
- the act of god-eating = nghệ thuật chọn đồ ăn cho Chúa (cú này ở bản dịch đầy tai tiếng quyển Da Vinci code)
- His Holiness = sự linh thiêng của ngài; (cú này cũng ở bản dịch quyển Da Vinci code)
Còn cụm từ nào đã/hay bị dịch sai một cách khôi hài không nhỉ?
8 Comments
Vay^. ban? dich. nay` la` the nao nhi? :
http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nqn3nqn4n31n343tq83a3q3m3237nvn
Em kg hieu^? tai. sao lai. dich. la` Bo^’ Gia` . Co’ phai? ddo’ la` tieng^’ mien^` nam goi. cha ddo*~ ddau^`?
Cha đỡ đầu sát nghĩa nhưng không thông nghĩa. Bố già gọn và đủ ý đấy chứ.
-Bản dịch này của DaVinci Code nghe nói là chất lượng thấp khiến nhà xuất bản phải thu hồi lại, sau đó nhờ Dương Tường hiệu đính. Tôi chưa đọc bản dịch này nên không thể bình luận thêm
.
-Tôi nghĩ dịch “Bố Già” là để toát lên được cái tinh thần của tác phẩm. Dịch là “Cha đỡ đầu” không có thấy mafia xíu nào cả. Ở trong Nam thì cũng gọi là “cha đỡ đầu” thôi. Cái vụ dịch tựa truyện hoặc phim theo nội dung ở Việt Nam mình nhiều khi cũng gây khó chịu, nhiều khi nghe tên Việt Nam không biết là gì, đến lúc xem rồi thì mới vỡ lẽ ra: “À, thì ra mình đã xem rồi…”. Chẳng hạn, “Just married” được dịch thành “Yêu là cưới”, “Mean girl” được dịch thành “Cô nàng lắm chiêu”.
-Hôm trước đọc được một tin về Eva Longoria, thấy bảo cô này được “bình chọn” là “Nữ chủ nhân của sự chán chường”, nghĩ mãi mới hiểu thì ra người dịch lại tin không biết rằng cô này là một diễn viên trong show truyền hình Desparate Housewives của Mỹ.
Theo tôi, các dịch giả nên tham khảo những người đi trước với những từ quan trọng, nếu không tìm được từ nào hay hơn, họ nên dùng lại từ có trước. Đó là lý do tại sao tồn tại các từ điển.
Riêng từ godfather, theo tôi dịch là bố già là tạm ổn, bởi nó phản ánh tính chất tội ác của con người đó.
Tham khảo định nghĩa của godfather trong từ điển American Heritage (http://www.answers.com/godfather)
1. A man who sponsors a person at baptism.
2. One that has a relationship to another person or to something that is the equivalent of being a baptismal sponsor: the godfather of a new generation of nuclear physicists.
3. Slang. The leader of an organized crime family.
Tôi vẫn chưa thấy ai chứng minh được từ “bố già” (tiếng Việt) có liên quan đến mafia và (quan trọng) phải trước khi cuốn truyện ra đời. Cá nhân tôi lần đầu nghe chữ “Bố Già” không hình dung ra được nghĩa gì như vậy – tiếng miền nam có thể khác chăng ?.
Lưu ý là kể cả “godfather” cũng có thể mang nghĩa trùm xã hội đen do ảnh hưởng của cuốn truyện.
Dịch nghĩa đen thì godfather là “cha đỡ đầu”. Dịch là “cha đỡ đầu” thì dài dòng, và không liên quan đến mafia (trước, hay sau khi cuốn truyện ra đời). Dịch nôm na thì là “đại ca”, “anh cả” … các chữ này có thể hiểu theo nghĩa mafia, trùm băng đảng, nhưng lại rất dở trong ngữ cảnh của truyện. Do đó, chọn lựa “bố già” của Ngọc Thứ Lang rất trung dung. (Ở VN, ta có thể dùng chữ “bố già” để gọi thân mật một ông anh lớn tuổi trong nhóm. Tuy nhiên, tôi không rõ là cách gọi này có trước hay sau sáng tạo của Ngọc Thứ Lang.)
Từ “godfather” tiếng Anh, đúng như Đức nói, cũng không liên quan gì đến mafia trong nghĩa nguyên thủy; vì thế, “bố già” có trước hay sau Ngọc Thứ Lang thì có gì quan trọng đâu?
Kiểu gì thì kiểu, “cha thánh” là một sáng tạo … khôi hài và không cần thiết. Dịch như vậy không khác gì dịch “step father” là “cha bước”
.
Tôi rất đồng ý với bạn Ngô Quang Hưng ” Cha Thánh” là một …sáng tạo khôi hài không cần thiết và hơi lố bịch. Đống ý Bố già là một lối dịch thoát ý nhưng dễ chấp nhận vô cùng và cực hay. Vả lại tại sao lại phải dịch lại một bản dịch cực hay như vậy. Tôi đã đọc bản chính ủa Bố Già và khẳng định Ngọc Thứ Lang đã chuyển tại được toàn bộ văn phong cũng như ý tứ trong bản dịch của ông. Nếu các bạn muốn thử hãy tìm đọc “Đất tiền, Đất bạc” cũa của Mario Puzo do NTL dịch.