Môn Văn và các định kiến

Hồi còn học phổ thông, môn Văn đối với đa số lũ con trai chúng tôi nói chung là … cực hình. Tôi nghĩ có 3 lý do chính:

• Chương trình và phương pháp dạy Văn. Điều này báo chí đã la làng lâu nay, có phần đúng có phần sai, nhưng chắc chắn là một yếu tố quan trọng.
• Thầy cô dạy Văn. Cho dù có chương trình và phương pháp đúng, ta vẫn cần thầy cô tốt. (Tôi đã may mắn có rất nhiều thầy cô dạy Văn tốt, nhưng học vẫn tệ vì lý do trên và dưới .)
• Stereotyping: bọn trẻ con – một cách mặc định – thường cho rằng Văn dành cho bọn ủy mị, bọn con gái. Chú nào học Văn giỏi thường bị chọc là bê-đê, đồng bóng. Cái suy nghĩ thiển cận này, không hiểu bắt đầu từ đâu ra, được truyền từ thế hệ học trò này sang thế hệ học trò khác. Sức ép của stereotyping trong lứa tuổi cần “khẳng định mình” rất mạnh. Tuổi đó mà ở nhà đọc thơ Xuân Diệu thay vì đi đá bóng thì có khi bố mẹ cũng nghĩ là thằng con mình có vấn đề. Dĩ nhiên, với tôi – kể cả cho đến bây giờ – thì đá bóng vẫn hấp dẫn hơn thơ Xuân Diệu, nhưng điều này không liên quan lắm đến cái tôi muốn nói.

Một loại tâm lý khác ảnh hưởng đến việc học Văn nói riêng và các môn “thuộc lòng” nói chung là: “bọn học kỹ thuật thường là ghét học thuộc lòng”, sau đó bọn học trò phân loại các môn học ra: Sinh – Sử – Địa – Văn là thuộc lòng, Toán – Lý – Hóa yêu cầu tư duy phân tích, ít thuộc lòng. Từ phân loại này bọn học trò có một preconception về một môn học trước khi thật sự tìm hiểu xem môn đó có đáng học không. (Dĩ nhiên, chương trình, phương pháp, và người dạy đóng vai trò nhất định trong việc hình thành định kiến này.) Cái sai của tâm lý này nằm ở chỗ: nếu ta thật sự yêu thích Văn thì nó sẽ tự chui vào đầu, công sức bỏ ra “thuộc lòng” chẳng đáng là bao. Lên đại học học môn Điện Từ Trường cũng học thuộc lòng ói máu luôn, cho nên không phải mấy đồ kỹ thuật là ít thuộc lòng hơn.

Tại sao tôi lại lan man đến các định kiến xung quanh việc học Văn (và Sử-Địa-etc)? Vì có hai suy nghĩ hay lởn vởn trong đầu:

• Tôi luôn mong muốn là dân kỹ thuật trình bày ý tưởng của mình tốt hơn bình diện chung hiện nay (xin phép không đưa dẫn chứng). Không nhất thiết là ý tưởng kỹ thuật, mà cả các ý tưởng về xã hội, chính trị, tôn giáo, …
• Một định kiến nữa của XH: một người biết Văn/Sử cực tốt thì thường được xem là uyên kim bác cổ, trong khi đó một người cực rành về Toán/Lý thì không? Đơn giản là vì các kiến thức Văn-Sử nói ra nhiều người (tưởng là) hiểu.

Đọc lại những gì vừa viết, rõ ràng là trình bày của tôi thiếu trơn tru, dù có nhiều ý. Tiếp tục tập viết thôi!