Blog Khoa Học Máy Tính

Theo nhiều nguồn tin truyền thông, “nhân vật năm 2005″ xuất hiện trên bìa tạp chí Time số ra cuối tuần này sẽ không mang gương mặt người. “Thiên nhiên” (Mother Nature) hiện đứng đầu danh sách đề cử các nhân vật trong năm trên thế giới – ngoại lệ hiếm hoi trong các cuộc bình chọn hàng năm. (Năm 1998, Time cũng đã chọn trái đất là “nhân vật trong năm”). Đương đầu với ba cơn bão liên tục trong ba tháng vừa qua, nước Mỹ không còn có thể ngạc nhiên về lựa chọn của Time. Nhân vật trong năm của 2004 chính là tổng thống George W. Bush. Vì thế, việc so sánh các dị biệt giữa thiên nhiên và ông Bush hẳn cũng gợi lên nhiều điều để suy nghĩ.

1. Thiên nhiên trong vòng 100 năm qua đã ấm lên 0.6 độ C toàn cầu. Thập niên 1990 là thập niên ấm nhất kể từ giữa thế kỷ 19 khi người ta bắt đầu ghi lại nhiệt độ. Tổ chức IPCC của UN dự đoán rằng nhiệt độ toàn cầu sẽ tăng từ 1.6 đến 5.5 độ C cuối thế kỷ này. Hiện tượng trái đất ấm dần lên nhiều khả năng gây biến đổi nghiêm trọng môi trường sống của chúng ta: băng ở Greenland tan làm tăng mực nước biển (đã tăng từ 10 đến 20cm trong 100 năm qua), hơi ấm làm tăng độ tàn bạo của bão biển mà Katrina là ví dụ, v.v. Viện nghiên cứu không gian Goddard của NASA dự báo rằng 2005 sẽ là năm ấm nhất trong lịch sử. Trừ hơi nước là khí nhà xanh (greenhouse gas) quan trọng nhất, các khí nhà xanh khác như CO2, methane, và nitrous oxide tích ấm và giữ cho nhiệt độ quả đất ở trạng thái cân bằng. Việc phá rừng và đốt các loại năng lượng hóa thạch của con người làm tăng mật độ CO2 trong không khí, dẫn đến hiện tượng trái đất ấm dần lên.

Cho đến nay, Mỹ vẫn đang bướng bỉnh với nghị định thư Kyoto - hiệp ước quốc tế đặt mục tiêu giảm khí thải nhà xanh xuống 5% so với mốc năm 1990 trong vòng 5 đến 10 năm tới. Kyoto đầu tiên thiết lập năm 1992 và ký năm 1997. Các nước EU đồng ý giảm 8% khí thải, Nhật 5%, Nga lúc đầu chưa ký nhưng đến tháng 9 năm 2004 cũng chấp nhận ủng hộ Kyoto. Hiệp ước này có hiệu lực kể từ ngày 16 tháng 2 năm 2005. Khi ông Bush lên làm tổng thống năm 2001, ông rút Mỹ ra khỏi Kyoto, với lý do rằng Kyoto “phá hủy” kinh tế Mỹ, và rằng Kyoto không đòi các nước đang phát triển (đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ) phải giảm khí thải của họ. Cần chú ý rằng Mỹ là nước thải CO2 nhiều nhất từ các nguyên liệu xăng dầu, hơn cả toàn bộ khối EU (theo số liệu của IEA năm 2002).

Ngày 28 tháng 2 năm 2004, một tổ chức độc lập của các nhà khoa học và công dân Mỹ — lo lắng về sự thiếu quan tâm đến thực tế khoa học của chính quyền Bush — đã phát hành báo cáo scientific integrity in policymaking cùng với một phát biểu do 62 nhà khoa học danh tiếng ký, bao gồm 20 người đã từng thắng giải Nobel. Báo cáo đưa ra các bằng chứng cho thấy chính quyền ông Bush đã “bẻ cong” các chứng cứ khoa học để phục vụ các mục tiêu chính trị và kinh tế của các tập đoàn công nghiệp lớn. Các bằng chứng khoa học về thay đổi khí hậu bị là một điển hình bị “bẻ cong”.

2. Thiên nhiên, thông qua quá trình tiến hóa, sản sinh ra cơ man nào là các chủng loài sinh vật trong đó có chúng ta. Các nghiên cứu về tiến hóa, DNA, genes, sinh học phân tử, sinh học tế bào, v.v. đã và đang giúp chúng ta càng lúc càng hiểu rõ hơn về cấu thành các sinh vật (đặc biệt là con người), giúp nghiên cứu sự phát triển của vi khuẩn và virus, khám phá các genes xấu, giúp bào chế thuốc chữa các bệnh hiểm nghèo, có rất nhiều ứng dụng trong nông nghiệp, v.v… Khoảng 20 năm trước một nhánh mới của khoa học gọi là y học tiến hóa đã ra đời, nghiên cứu y học dựa trên thuyết tiến hóa.

Giới tôn giáo cực đoan ở Mỹ gần đây tìm đủ mọi cách làm mất uy tín thuyết tiến hóa vì tiến hóa không đồng nhất với niềm tin của họ rằng thượng đế tạo ra con người ở dạng hiện tại, Eva là xương sườn của Adam. Một biến thể của phong trào “tấn công tiến hóa” này là sự đề bạt một giả thiết phi khoa học gọi là “thiết kế thông minh” (intelligence design, viết tắt là ID, xem thêm ở đây, và ở đây về lý do tại sao ID là phi khoa học, cùng với rất nhiều thông tin về thuyết tiến hóa). ID nói rằng sinh vật không thể tiến hóa mà thành, mà phải do một lực lượng siêu nhiên thông minh nào đó “thiết kế” ra.

Đầu tháng 11 vừa qua, hội đồng trường học của tiểu bang Kansas, bao gồm đa phần là tín đồ thiên chúa, đã chấp nhận một chuẩn mới cho các trường công ở tiểu bang này. Đây là lần thứ ba trong vòng 6 năm qua hội đồng này đã thay đổi chuẩn giáo dục - bỏ dần tiến hóa ra khỏi chuẩn.

Ở Dover, tiểu bang Pensylvania, một hội đồng trường địa phương cũng làm chuyện tương tự. Một số phụ huynh kiện hội đồng này đã vi phạm hiến pháp (điều khoản “ngăn cách nhà nước và tôn giáo”). Vụ kiện này vẫn đang tiếp diễn. Trong cuộc bầu cử tháng trước, dân chúng ở Dover đã loại bỏ 8 trong số 9 thành viên của hội đồng này.

Tháng 8 vừa qua ông Bush (là một tiến đồ thiên chúa giáo), công khai ủng hộ việc dạy ID chung với thuyết tiến hóa trong các lớp sinh vật học.

3. Trong bối cảnh nói trên, tạp chí Time đã chọn một bước đi đúng khi quyết tâm thu hút sự chú ý của nước Mỹ (và thế giới) vào những vấn đề lẽ ra phải được nhấn mạnh từ nhiều năm qua. Trong mấy tháng qua, nhân thảm họa Katrina, ông Bush đã vài lần lên truyền hình kêu gọi người dân tiết kiệm năng lượng hơn vì giá xăng dầu tăng lên cao vùn vụt. Ông Bush cũng nhân tiện kêu gọi nước Mỹ quan tâm đến thiên nhiên và môi trường nói chung. Tuy nhiên, các nhà quan sát vẫn nhận định lời kêu gọi này chỉ là một biện pháp ngắn hạn nhằm xoa dịu nỗi lo của người dân trong nước chứ không phải là môt chiến lược môi trường dài hạn dựa trên các chứng cứ khoa học. Nhiều người vẫn hy vọng mối quan ngại ngày càng lớn của cộng đồng khoa học Mỹ và thế giới, và ý thức ngày càng tăng của người dân trong và ngoài nước sẽ làm chính quyền Bush thay đổi vị trí các ưu tiên trong chính sách của mình.

Nhân vật của năm 2005 có sức mạnh gần như tuyệt đối, nhưng sức mạnh đó có đủ để thuyết phục nhân vật của năm 2004 quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề môi trường và khoa học không? Câu trả lời nhiều khả năng là không.

Chủ đề: Chưa phân loại |