Kế hoạch nhỏ
Ngô Quang Hưng | 10 tháng 11, 2005 | 
Bản để in
Hồi bé thỉnh thoảng lại có phong trào kế hoạch nhỏ, nghĩa là phong trào ra chợ giấy lộn mua báo cũ về đem nộp cho trường làm … giấy lộn; phong trào đổ tiệt các thứ ra khỏi bất kỳ cái chai nào tìm thấy trong nhà để nộp chai tính điểm “dũng sĩ kế hoạch nhỏ”, khi nào may mắn lại được thêm vài cái “sao chiến công” dán vào một mảnh giấy vuông vuông đeo trên ngực, hiên ngang vào lớp.
Tôi nhìn lại môi trường xung quanh mình và chợt nhận ra mình đã quen thế nào với “kế hoạch nhỏ” ở đây. Tôi hầu như không bao giờ nghĩ đến sự tồn tại của chúng, chúng như không khí.
- Ở cái chỗ đổ rác công cộng trong khu condo tôi ở, ngoài cái thùng rác 2mét x 2mét x 2mét to đùng ra thì còn có vài thùng nhỏ hơn, cao ngang ngực, thùng dành cho báo chí, thùng cho các lon thiếc, thùng cho chai lọ thủy tinh, thùng cho giấy carton.
- Trong trường thì các thùng rác để khắp nơi: hành lang, gần cửa, sân, bãi xe buýt, … Mỗi vị trí có đến 3, 4 thùng đứng cạnh nhau với chức năng tương tự.
Tự nhiên khi bỏ rác ta bỏ vào đúng loại thùng. Chẳng cần giáo dục công dân gì sất.
Tôi cũng làm kế hoạch nhỏ trong học tập và nghiên cứu. Thường thì khi đọc hoặc nghĩ được cái gì mới tôi viết notes (trên giấy, trên máy, trên blog!) rồi bỏ chúng vào các cặp giấy, thư mục trong laptop, đề tài trong blog, … Chuyện này không phải lúc nào cũng làm được vì khá mất thời gian. Có không ít các quyển sách mà notes của tôi về chúng rất dài. Thậm chí có một số quyển tôi gần như chép lại sách theo ý mình hiểu. Ở Minneapolis có một quán cà fê trước cổng trường mà hồi còn đi học tôi chuyên môn ngồi “viết sách” kiểu này. Quán tên là Expresso Exposé. Khi nào bạn có dịp ghé Minneapolis, nên đến đường Washington ngồi quán này cho biết. Nhìn ra đường rất dễ chịu.
Càng lúc tôi càng nhận ra cái “hệ thống” mà mình tự động hóa kế hoạch nhỏ này có lợi về lâu về dài. Các bài báo kinh điển, sách hay, tôi phải đọc ít nhất 3 lần mới hiểu sơ sơ. (Có vài tầng “hiểu”, tầng thấp nhất của sự hiểu là khả năng trình bày lại toàn bộ bài báo cho người khác mà không cần notes và bài báo trong tay.) Hệ thống kế hoạch nhỏ này giúp cho các lần đọc sau rất nhiều. Qua một thời gian, gom các entries cùng đề tài nào đó của blog lại, tổ chức và thêm một ít suy nghĩ mới, là ta có thể có một bài viết không tệ.
Tôi đọc khá nhiều sách của Noam Chomsky (đặc biệt giới thiệu quyển Fateful Triangle), và luôn thấy rất ấn tượng rằng mỗi một sự kiện trong sách đều có các tham khảo rất kỹ lưỡng. Các citation của ông không phải kiểu citation lười như kiểu “đọc sách này thì biết”, mà ông cite các bài báo của các nhật báo chính xác đến từng số. Hiển nhiên ông phải có một “cơ sở dữ liệu” kế hoạch nhỏ được tổ chức rất tốt thì mới có thể cite các bài nhật báo từ hồi thập niên 50, 60.
Nếu Chomsky cũng làm kế hoạch nhỏ thì kế hoạch đó hẳn là không nhỏ.
Một bài báo mới đây ở tạp chí đại học Chicago cũng đề cập đến blogging và kế hoạch nhỏ.
Cám ơn chú Hưng đã chia sẻ. Cháu vừa tốt nghiệp đại học ở Lake Forest College (hôm nay mới xong final.) Cháu đọc blog chú rất thích. Cháu thấy đọc có thể sẽ hiểu nhưng khó lưu lại thông tin hơn. Trong khi viết, mắt, não, và tay cùng vận động, hiểu và nhìn nhận được vấn đề nhanh hơn. Blogging hiện thời tiện lợi hơn so với giấy viết vì thông tin bây giờ quá nhiều tới mức quá tải, và thông tin trên mạng dễ track hơn qua việc dùng blog. Nhiều khi viết xuống ý nghĩ của mình là có thêm một lần so sánh đánh giá lại.
Blogging + Del.icio.us (bookmark) hay Furl.com (lưu lại snapshot articles) == cách giữ thông tin hiệu quả
Cháu hiện tại cũng có blog ở http://alexle.net (tên Mỹ của cháu). Đa phần về web tech, nhưng cháu đôi khi có viết về tin từ slashdot. Chỉ ước rằng có nhiều người Việt mình hơn dùng blog làm công cụ để truyền đạt kiến thức, thay vì dùng nó để nói “chán đời”
Nice blog! Tuy nhiên tôi không đồng ý rằng “Windows is for everyone”
[...] Kế hoạch nhỏ (Một bài viết rất hay lấy từ procul.org/blog)Hồi bé thỉnh thoảng lại có phong trào kế hoạch nhỏ, nghĩa là phong trào ra chợ giấy lộn mua báo cũ về đem nộp cho trường làm … giấy lộn; phong trào đổ tiệt các thứ ra khỏi bất kỳ cái chai nào tìm thấy trong nhà để nộp chai tính điểm “dũng sĩ kế hoạch nhỏ”, khi nào may mắn lại được thêm vài cái “sao chiến công” dán vào một mảnh giấy vuông vuông đeo trên ngực, hiên ngang vào lớp. [...]
Anh Hưng có kinh nghiệm gì trong việc tổ chức và quản lý các notes kiểu này không. Em cũng đã thử làm nhưng luôn gặp mấy vấn đề:
- Notes trên giấy thì thường khó phân loại, tìm kiếm một cách hiệu quả. Được cái vì là viết tay nên công thức hay hình vẽ dù phức tạp đến mấy cũng “chơi” được hết.
- Trên máy tính thì em chưa biết dùng công cụ nào để tạo và quản lý notes hiệu quả (tất nhiên phải có khả năng phân loại, duyệt và tìm kiếm tốt). Với cả trên máy tính thì viết text còn ok, đến khi phải viết công thức là đã hơi ngại rồi, mà đến đoạn hình vẽ thì “ôi thôi”. Em thì lại không có tablet pc, với cả dùng Linux là chủ yếu.
- Blog rất hiệu quả, đặc biệt là phân loại và tìm thông tin, hơn nữa lại luôn available (miễn là có internet). Tuy nhiên vấn đề công thức và hình vẽ vẫn là vấn đề đau đầu. (một phần là vì em phải dùng các free blogging service (e.g. WordPress) nên việc cài đặt các module thêm là không được).
Tại sao em nói nhiều đến hình vẽ và công thức? Công thức thì khỏi cần giải thích rồi, còn hình vẽ thì nhiều khi, một hình vẽ có khả năng diễn đạt bằng cả trang viết dày đặc chữ, mà lại dễ hiểu, intuitive hơn nhiều. Có lẽ cũng tại em lười nên ngại vẽ hình trên máy tính.
Anh Hưng có kinh nghiệm gì hay thì truyền đạt cho em với.
truong: tôi cũng dùng chủ yếu là Linux (và
vinhư đã nói). Công thức thoải mái vì dùng LaTex. Hình vẽ đúng là hơi khó chịu. Thường là tôi không vẽ hình ra, cho nên khi đọc lại e-notes thì phải cố nhớ xem khi viết note đó mình tưởng tượng thế nào. Về note viết tay thì tôi có một tủ các folders, mỗi folder có dán nhãn theo đề tài.Nhìn chung, gần đây tôi có xu hướng viết tất cả notes bằng LaTex. Nếu đề tài mình thật sự quan tâm thì sớm muộn gì cũng dùng lại các notes này để viết “intro” hay “related works” cho các bài báo của mình. E-notes có một lợi điểm rất quan trọng là bạn có thể dùng
bibtexđể compile một bibliography cẩn thận, rất tiện cho cả mình và người khác.latexvàvimuôn năm!